สุภาษิตพระร่วง สุภาษิตอิศรญาณ

หนังสือเล่มนี้รวมสุภาษิตไทยสองชุดไว้ด้วยกัน ได้แก่ สุภาษิตพระร่วง และสุภาษิตอิศรญาณ ซึ่งต่างก็เป็นวรรณกรรมคำสอนที่คนไทยรู้จักกันดีและยังใช้เตือนใจกันได้ในทุกยุคทุกสมัย

สุภาษิตพระร่วง หรือที่เรียกอีกชื่อว่า บัญญัติพระร่วง เป็นวรรณกรรมสมัยสุโขทัยที่ประพันธ์ในรูปแบบร่าย ตอนท้ายจบด้วยโคลงกระทู้หนึ่งบท เนื้อหาประกอบด้วยภาษิตและคำสอนที่มีคุณค่า ให้ข้อคิดในการดำเนินชีวิตซึ่งยังคงใช้ได้แม้เวลาจะผ่านมาหลายร้อยปี

ส่วนสุภาษิตอิศรญาณ หรือ เพลงยาวเจ้าอิศรญาณ ทรงนิพนธ์โดยหม่อมเจ้าอิศรญาณ ผู้ทรงผนวชอยู่ที่วัดบวรนิเวศและได้รับฉายาว่า อิสฺสรญาโณ ที่มาของเพลงยาวนี้เกิดจากเหตุที่พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวมีพระดำรัสว่า "บ้า" และมีผู้เห็นชอบด้วย พระองค์จึงทรงน้อยพระทัยและทรงแต่งเพลงยาวขึ้นด้วยความในพระทัยนั้น เนื้อหาหลายตอนคมคายและจัดเป็นสุภาษิตสอนใจที่นิยมแพร่หลาย เช่น บทที่ว่า "ชายข้าวเปลือกหญิงข้าวสารโบราณว่า น้ำพึ่งเรือเสือพึ่งป่าอัฌชาสัย เราก็จิตคิดดูเล่าเขาก็ใจ รักกันไว้ดีกว่าชังระวังการ"

ด้วยเนื้อหาที่เป็นคำสอนและข้อคิดเกี่ยวกับการดำเนินชีวิต เล่มนี้จึงถูกจัดอยู่ในหมวดคติชนวิทยา สุภาษิต และคำพังเพยไทย รวมทั้งด้านการศึกษาภาษาและวรรณคดี และยังมีฉบับที่จัดทำเป็นหนังสืออ่านนอกเวลาในวิชาภาษาไทยสำหรับชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น ตลอดจนฉบับที่จัดอยู่ในชุดวรรณกรรมล้ำค่า จึงเหมาะกับผู้อ่านที่สนใจวรรณคดีไทยและผู้ที่อยากทำความรู้จักสุภาษิตของไทยในบริบทการเรียนรู้หรือการอ่านเพื่อเก็บไว้เตือนใจ

ถ้าคุณสนใจว่าคนไทยแต่ก่อนใช้ถ้อยคำกลมกล่อมและคมคายอย่างไรในการสอนใจกัน ลองเปิดหนังสือเล่มนี้ดู แล้วค่อย ๆ อ่านไปทีละบท คิดตามไปทีละคำ จะได้อรรถรสจากทั้งสองสำนวนที่อยู่ร่วมเล่มกันนี้