คำให้การชาวกรุงเก่า

คำให้การชาวกรุงเก่าเป็นเอกสารว่าด้วยกรุงศรีอยุธยา ที่รวบรวมจากคำให้การของเชลยชาวอยุธยาซึ่งถูกกวาดต้อนไปหลังการเสียกรุงครั้งที่สอง ต้นฉบับเดิมเป็นภาษาพม่า ก่อนจะมีการแปลเป็นภาษาไทยและจัดพิมพ์ครั้งแรกเมื่อ พ.ศ. 2457 ฉบับที่ผู้อ่านคุ้นเคยในปัจจุบันเป็นการแปลใหม่จากฉบับหลวงที่ได้มาจากเมืองพม่า และเรื่องนี้เคยเรียกกันแต่เดิมว่า คำให้การขุนหลวงหาวัด

เนื้อหาแบ่งเป็นสองส่วนใหญ่ ส่วนแรกว่าด้วยตำนานและพงศาวดาร เริ่มตั้งแต่เหตุการณ์พุทธทำนายถึงที่ตั้งของกรุงศรีอยุธยา จนถึงการเสียกรุงแก่พม่าในปี พ.ศ. 2310 ส่วนหลังเป็นทำเนียบต่าง ๆ ได้แก่ลำดับกษัตริย์ ตำนานความเชื่อในอดีต ชื่อเมือง เจดีย์ พระราชวัง ยศขุนนาง ช้างต้น เรือและรถพระที่นั่ง ก่อนจะปิดท้ายด้วยการบันทึกพระราชประเพณีตลอด 12 เดือนและพระราชประเพณีต่าง ๆ ในสมัยกรุงศรีอยุธยา

เพราะเรื่องราวมาจากคำให้การของหลายคน เนื้อหาจึงมีทั้งตอนที่เล่าละเอียด ตอนที่เล่าสั้น และบางเรื่องที่เล่าซ้ำกัน นอกจากนี้ พระนามของพระมหากษัตริย์บางพระองค์ในเอกสารก็แตกต่างจากที่รู้จักกันทั่วไป เช่น สมเด็จพระรามาธิบดีที่ 2 ซึ่งในเอกสารเรียกว่าสมเด็จพระพันวษา ใครที่สนใจประวัติศาสตร์อยุธยาจึงอาจลองนำเรื่องเล่าในเล่มไปเทียบกับหลักฐานอื่นดูได้ หากคุณสนใจเรื่องกรุงเก่าที่ถ่ายทอดผ่านปากคำของผู้คนในยุคนั้น ลองเปิดอ่านดู แล้วไปพร้อมกับความทรงจำเกี่ยวกับบ้านเมืองที่เคยรุ่งเรืองแห่งนี้