ตำรายาไทย-จีน

ตำรายาไทย-จีน เล่มนี้เป็นงานที่ พัฒน์ สุจำนงค์ แห่งภาควิชาเวชศาสตร์ชุมชน คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ เรียบเรียงขึ้น โดยรวบรวมสรรพตำรายาไทยและจีนไว้เป็นจำนวนมาก ทั้งตำรายากลางบ้านของไทยในกลุ่มชาติพันธุ์ต่าง ๆ ตลอดจนตำรับยาของมอญ พม่า และเขมร จึงเป็นงานที่เชื่อมโยงภูมิปัญญาการใช้ยาจากหลายวัฒนธรรมในภูมิภาคนี้เข้าด้วยกัน ไม่ได้จำกัดอยู่เพียงตำรับใดตำรับหนึ่ง

เนื้อหาภายในเล่มครอบคลุมยากลางบ้าน ยาสมุนไพร และยาแผนโบราณ โดยมีหัวข้ออย่างยาฟอกเลือด ยาลดไข้ ยาแก้โรคดีซ่าน ยาแก้โรคหืด ยาแก้ท้องมาน และยาแก้ซาง พร้อมทั้งกล่าวถึงหมอชีวกโกมารภัจจ์และคาถาแก้โรคภัยไข้เจ็บ ซึ่งสะท้อนให้เห็นว่าตำรับยาแผนโบราณไม่ได้มีเพียงตัวยาเท่านั้น แต่ยังผูกพันกับความเชื่อและพิธีกรรมของการรักษาแบบดั้งเดิมอีกด้วย

อีกด้านหนึ่ง หนังสือยังพาผู้อ่านย้อนไปทำความเข้าใจประวัติการแพทย์จีนและประวัติของคัมภีร์ตำรายาต่าง ๆ ควบคู่ไปกับการเรียนรู้ตัวยาสมุนไพรและพิกัดของยา ตลอดจนวิธีลดไข้ด้วยยาพื้นบ้าน และการกล่าวถึงโรคมะเรงหรือโรคสารพร้อมยาแก้โรคมะเร็งและยาแก้โรคต่าง ๆ จนถึงตำรายาสารพัดโรค จึงเป็นเสมือนคลังความรู้ที่รวมทั้งหลักคิด ประวัติความเป็นมา และสูตรตำรับไว้ในที่เดียวกัน

สำหรับใครที่สนใจภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทยและแผนจีน ผู้ที่ทำงานด้านสมุนไพร เภสัชกรรม หรือประวัติศาสตร์การแพทย์ ตลอดจนคนที่อยากเข้าใจว่าตำรับยาพื้นบ้านของแต่ละกลุ่มชาติพันธุ์มีที่มาและความเชื่อมโยงกันอย่างไร การได้ลองเปิดตำรายาไทย-จีนเล่มนี้เพื่อค่อย ๆ สำรวจทีละบทอาจทำให้เห็นภาพองค์ความรู้เหล่านี้ชัดเจนขึ้น และชวนให้อยากติดตามว่าแต่ละตำรับเล่าเรื่องอะไรไว้บ้างครับ