หนังสือปกเดียวกันThe End of Alchemy

หนังสือเล่มนี้พาคุณสำรวจต้นตอของวิกฤตการเงินโลกที่ยังไม่ได้รับการแก้ไขอย่างจริงจัง โดยชี้ว่าสิ่งที่ตามมาหลังวิกฤตปี 2008 คือความพยายามรักษาอาการมากกว่าจะจัดการสาเหตุที่แท้จริง ช่วงยี่สิบปีก่อนเกิดวิกฤตซึ่งเต็มไปด้วยเสถียรภาพและความมั่งคั่ง กลับซ่อนความเปราะบางไว้ ทั้งหนี้สินที่พอกพูนขึ้นและระบบธนาคารที่เสี่ยงเกินกว่าจะรับมือกับ shocks ได้จริง เมื่อระบบเศรษฐกิจโลกดำเนินมาถึงจุดที่ไม่สมดุล ทั้งการขาดดุลการค้าของสหรัฐฯ สหราชอาณาจักร และบางส่วนของยุโรปที่ต้องพึ่งเงินทุนจากจีนและเยอรมนี อัตราดอกเบี้ยที่แท้จริงจึงต่ำกว่าระดับดุลยภาพมานานกว่าสองทศวรรษ และมาตรการกระตุ้นการเงินมหาศาลก็ไม่สามารถพาเศรษฐกิจกลับสู่สมดุลได้

ผู้เขียนตั้งคำถามกับวิธีคิดของวงการเศรษฐศาสตร์อย่างตรงไปตรงมา การแสร้งว่าเราสามารถพยากรณ์อนาคตได้นั้นคือต้นเหตุของปัญหา ในโลกที่เต็มไปด้วยความไม่แน่นอนอย่างสุดขั้วและผลลัพธ์มากมายที่ไม่อาจวัดค่าได้ การที่ครัวเรือนเลือกใช้กลยุทธ์รับมือความไม่แน่นอนจึงไม่ใช่เรื่องไร้เหตุผล และธนาคารกลางก็ไม่ควรหลบเลี่ยงความจริงข้อนี้

หัวใจของหนังสืออยู่ที่บทบาทของเงินและธนาคารในระบบทุนนิยม การแปลงเงินฝากระยะสั้นให้เป็นสินเชื่อระยะยาวที่ขาดสภาพคล่องคือกลไกอันแยบยลที่เปรียบได้กับการเล่นแร่แปรธาตุ แต่ก็มาพร้อมความเสี่ยงจากการแห่ถอนเงินฝากเสมอมา หนังสือทบทวนแนวคิดผู้ให้กู้รายสุดท้ายตามแบบฉบับ Lombard Street ของ Walter Bagehot แล้วเสนอทางเลือกใหม่ในชื่อ Pawnbrokers for all Seasons ซึ่งให้ธนาคารวางหลักประกันตามระดับความเสี่ยง เสมือนซื้อประกันสภาพคล่องจากธนาคารกลางโดยบังคับ เพื่อลดปัญหา moral hazard โดยไม่ต้องยุติบทบาทผู้ให้กู้รายสุดท้ายหรือแยกธนาคารค้าปลีกออกจากวาณิชธนกิจทั้งหมด

อีกด้านหนึ่งที่หนังสือหยิบขึ้นมาคือภาวะที่แต่ละประเทศไม่กล้าปรับอัตราดอกเบี้ยขึ้นเพียงลำพังเพราะกลัวเสียเปรียบ เหมือนเกม prisoner's dilemma จึงจำเป็นต้องอาศัยความร่วมมือระดับโลก แม้จะยอมรับว่าข้อตกลงเช่นนั้นย่อมกระทบอธิปไตยของแต่ละชาติ และท้ายที่สุดระบบการเงินทั้งหมดก็ตั้งอยู่บนความไว้วางใจระหว่างกัน

ถ้าคุณสนใจว่าเงินและธนาคารจะถูกออกแบบใหม่ให้มั่นคงขึ้นได้อย่างไร และเหตุใดบทเรียนจากวิกฤตครั้งใหญ่จึงยังตามหลอกหลอนเรา ลองเปิดหนังสือเล่มนี้แล้วค่อย ๆ ติดตามข้อเสนอและคำถามที่ผู้เขียนทิ้งไว้ให้คิดต่อ