หนังสือปกเดียวกันเพชรกลางไฟ

หม่อมเจ้าหญิงอุรวศีถือกำเนิดในรั้ววังท่ามกลางยุคสมัยที่สยามยังปกครองด้วยระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชย์และจารีตประเพณีอันเคร่งครัด ชีวิตของท่านหญิงต้องเผชิญความอัตคัดคับแค้นในทุกด้าน โดยเฉพาะหลังจากที่ท่านพ่อสิ้นชีพิตักษัยอย่างกะทันหัน แต่ด้วยความดีงามและจิตใจที่แข็งแกร่งประดุจเพชร ท่านหญิงจึงค่อย ๆ ฝ่าฟันความทุกข์ร้อนนานาประการไปได้ด้วยสติและศักดิ์ศรีของตนเอง

ความน่าสนใจของเรื่องอยู่ที่ตัวตนของนางเอกผู้เป็นเจ้าแต่กลับมีความคิดทันสมัยผิดแผกจากหญิงสาวร่วมสมัย ท่านหญิงรักการอ่านหนังสือจนมีความคิดกว้างไกล และยึดมั่นในหลักการพึ่งพาตนเอง ไม่ยอมลดศักดิ์ศรีด้วยการรอคอยความช่วยเหลือจากสามี แม้ผู้ชายที่ผ่านเข้ามาในชีวิตจะพร้อมด้วยชาติตระกูลและฐานะเพียงใดก็ยังมิอาจชนะใจท่านได้

อีกด้านหนึ่งคือคุณอนล ขุนนางจากตระกูลผู้ดีที่เป็นเพียงสามัญชน เขาเป็นชายอ่อนโยน มีความเป็นศิลปิน ไม่ชอบการทหาร แต่รักการอ่านเขียน แต่งกลอนและเล่นดนตรี อบรมอบอุ่นและเป็นผู้ใหญ่ที่คอยให้คำแนะนำอย่างพอเหมาะ ความรักระหว่างเจ้าหญิงกับสามัญชนจึงต้องเผชิญทั้งฐานันดรและม่านประเพณีที่ขวางกั้น ฝ่ายหนึ่งแสดงออกได้เพียงถ้อยคำและสายตาอันหนักแน่น อีกฝ่ายแม้จะมีใจกลับต้องเก็บงำไว้ไม่อาจเอ่ยบอกใคร

กลอนที่คุณอนลแต่งถวายท่านหญิงสะท้อนทั้งความภักดีและความน้อยเนื้อต่ำใจของชายผู้หมายปองหญิงสูงศักดิ์ บทหนึ่งเปรียบตนเองเป็นเพียงแมลงต่ำศักดิ์ที่บินตอมดวงดาวได้ไม่ถึงครึ่งทาง อีกทั้งยังมีตัวละครเสด็จป้าผู้ดุและขึงขังแต่เปี่ยมเมตตาและยุติธรรม คอยสั่งสอนหลานเรื่องเพลงยาวที่ได้รับมา เรื่องยังสอดแทรกเหตุการณ์กบฏ ร.ศ. 130 และพระมหากรุณาธิคุณในการพระราชทานอภัยโทษแก่นักโทษกบฏไว้ด้วย

ทั้งหมดนี้ร้อยเรียงเป็นนิยายพีเรียดที่สะท้อนค่านิยมการคลุมถุงชนและการเลือกคู่โดยดูความเหมาะสมภายนอกมากกว่าความดี หากคุณชื่นชอบเรื่องราวความรักที่ต้องฝ่าฟันข้อจำกัดของชนชั้นและขนบธรรมเนียมในอดีต ลองติดตามว่าท่านหญิงอุรวศีกับคุณอนลจะประคองความรู้สึกนี้ไว้อย่างไรท่ามกลางสายตาของสังคมยุคนั้น