หนังสือปกเดียวกันมีดประจำตัว

มีดประจำตัว คือรวมเรื่องสั้นของชาติ กอบจิตติ ที่รวบรวมผลงานซึ่งเขียนขึ้นในช่วงปี พ.ศ. 2522–2527 และเคยตีพิมพ์กระจัดกระจายตามนิตยสารต่างๆ ก่อนนำมาจัดพิมพ์รวมไว้ด้วยกัน โดยเรียงตามลำดับวันเดือนปีที่เขียน ทั้งนี้เพื่อให้ผู้อ่านได้เห็นพัฒนาการด้านรูปแบบและเนื้อหาของผู้เขียนอย่างต่อเนื่อง ภายในเล่มมีเรื่องสั้นทั้งหมด 12 เรื่อง ซึ่งแม้รายละเอียดปลีกย่อยจะแตกต่างกันไป แต่ทุกเรื่องมีจุดร่วมเดียวกันคือสะท้อนภาพสังคมไทยในยุคนั้น และหลายประเด็นยังคงร่วมสมัยแม้เวลาจะผ่านมากว่าสามทศวรรษ

เรื่องสั้นที่เป็นชื่อเล่มเปิดฉากด้วยครอบครัวหนึ่งที่ไปร่วมงานเลี้ยง พ่อและแม่กำลังสอนลูกเกี่ยวกับการเติบโตเป็นคนชั้นสูง ซึ่งมี "มีดประจำตัว" เป็นสัญลักษณ์บ่งชี้ พ่อพร่ำสอนว่ามีดจะใช้หรือไม่ก็ต้องคมอยู่เสมอ และคบหาพวกที่มีมีดได้แต่อย่าไว้ใจเด็ดขาด ขณะที่พ่อกินเนื้อของคนชั้นต่ำอย่างเอร็ดอร่อย แม่ก็ชวนลูกให้ลองแตะดู โดยบอกว่าอย่าไปคิดถึงศีลธรรมให้มากนัก เพราะศีลธรรมเป็นเรื่องของพวกมนุษย์ชั้นต่ำ ลูกจึงลองชิมอย่างไม่เต็มใจ แต่เมื่อได้ลิ้มรสกลับเผยแววตาดุร้ายและเรียกอยากกินอีก เรื่องนี้ฉายภาพสังคม "คนกินคน" ได้อย่างน่าสะเทือนใจ และชี้ให้เห็นการปลูกฝังให้คนรุ่นใหม่เอาเปรียบผู้ที่ด้อยกว่า

อีกเรื่องที่ได้รับความสนใจคือ "คนไร้ค่า" ซึ่งค่อนข้างยาวกว่าเรื่องอื่น เล่าถึงแบน ตัวเอกที่เชื่อว่าตัวเองเป็นคนฉลาดอัจฉริยะและจะกลายเป็นคนสำคัญในอนาคตตามคำทำนายจากเส้นลายมือของพระ เขาพยายามเกาะเกี่ยวกับแวดวงศิลปะและศิลปินคนอื่นๆ แม้ตนเองจะไม่มีความรู้หรือไม่เคยลงมือทำงานเป็นชิ้นเป็นอัน เช่น การไปยืนวิจารณ์รูปภาพ

หนังสือเล่มนี้ใช้ภาษาแบบไม่ฟุ่มเฟือย เนื้อเรื่องเดินหน้าอย่างกระชับและชวนติดตาม มีอะไรให้คิดอยู่ตลอดทาง พร้อมสอดแทรกสาระและประเด็นสังคมเข้าไปตามรายทาง เป็นงานที่ท้าทายให้ผู้อ่านเข้าไปสัมผัสมุมมองของผู้เขียนและตีความอย่างอิสระ หากคุณสนใจวรรณกรรมที่ชวนมองความสัมพันธ์ระหว่างชนชั้นและศีลธรรมผ่านเรื่องสั้นคมๆ สักเล่ม ลองเปิดเรื่องแรกแล้วค่อยๆ ไล่ไปทีละเรื่องก็ได้