หนังสือปกเดียวกันลิลิตยวนพ่าย

ลิลิตยวนพ่ายเป็นวรรณคดีไทยโบราณประเภทลิลิตที่ยกย่องสดุดีวีรกรรมของพระมหากษัตริย์ และจัดอยู่ในกลุ่มวรรณคดีประวัติศาสตร์ของกรุงศรีอยุธยา ไม่ปรากฏชื่อผู้แต่งแน่ชัด แต่มีการสันนิษฐานกันว่าแต่งขึ้นในรัชสมัยสมเด็จพระรามาธิบดีที่ 2 เพื่อเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ ชื่อเรื่องสื่อความหมายได้น่าสนใจ คำว่า "ลิลิต" คือคำประพันธ์ร้อยกรองประเภทหนึ่งที่ใช้โคลงและร่ายต่อสัมผัสกันเป็นเรื่องยาว ส่วน "ยวน" หมายถึงชาวยวนซึ่งเป็นชาติพันธุ์หลักในอาณาจักรล้านนา ดังนั้นเนื้อหาหลักของเรื่องจึงว่าด้วยสงครามที่อาณาจักรอยุธยามีชัยเหนืออาณาจักรล้านนา

ตัวบทแต่งเป็นลิลิตดั้น ประกอบด้วยร่ายดั้น 2 ตอนและโคลงดั้นบาทกุญชร 365 บท ภาษาที่ใช้ผสมผสานไทยโบราณ เขมร สันสกฤต และบาลี ด้วยเหตุนี้จึงอ่านเข้าใจได้ยาก แต่ก็เต็มไปด้วยความประณีตงดงามของถ้อยคำ ศัพท์สูงส่งวิจิตร และชั้นเชิงทางภาษา จนถือกันว่าเป็นแม่แบบให้สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระปรมานุชิตชิโนรสใช้แต่งลิลิตตะเลงพ่ายในเวลาต่อมา

เนื้อเรื่องเริ่มจากการนมัสการพระพุทธเจ้าและการยกหัวข้อธรรมะเพื่อสรรเสริญสมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ จากนั้นจึงเล่าพระราชประวัติของพระองค์ตั้งแต่ประสูติจนเสด็จขึ้นครองราชย์เป็นพระมหากษัตริย์แห่งกรุงศรีอยุธยา ต่อมาเจ้าเมืองพิษณุโลกเอาใจออกห่างกรุงศรีอยุธยาไปติดต่อกับพระเจ้าติโลกราช พระองค์จึงยกทัพไปปราบปรามจนสงบและเสด็จประทับที่เมืองพิษณุโลก เรื่องยังกล่าวถึงเหตุการณ์ที่พระเจ้าติโลกราชเสียพระจริตประหารหนานบุญเรืองราชบุตรและหมื่นดังนครเจ้าเมืองเชียงชื่น จนภรรยาของหมื่นดังนครไม่พอใจและส่งสารมาพึ่งพระบรมโพธิสมภาร สมเด็จพระบรมไตรโลกนาถจึงยกทัพไปช่วย เป็นเหตุให้เกิดสงครามระหว่างกรุงศรีอยุธยากับเมืองเชียงใหม่ และจบตอนด้วยการยอพระเกียรติพระองค์อีกครั้ง

แม้จะเป็นหนังสือเก่าและอ่านยากในตอนต้น แต่ก็มีผู้แปลอรรถไว้ให้เข้าใจง่ายขึ้น และด้วยความลึกซึ้งของภาษากับเรื่องราวประวัติศาสตร์ที่ถ่ายทอดไว้ จึงเป็นตำราที่มีคุณค่าทั้งทางวรรณคดีและทางพงศาวดาร หากคุณสนใจวรรณคดีโบราณหรืออยากลองติดตามความสัมพันธ์ระหว่างสองราชอาณาจักรที่เต็มไปด้วยความขัดแย้ง ลองเปิดลิลิตยวนพ่ายเล่มนี้ดู แล้วค่อย ๆ ทำความรู้จักถ้อยคำและเรื่องราวที่ซ่อนอยู่ในบทโคลงดูนะคะ