หนังสือปกเดียวกันคืนถิ่นจีนใหญ่

คืนถิ่นจีนใหญ่เล่มนี้เป็นบันทึกพระราชนิพนธ์ที่พาผู้อ่านร่วมตามเสด็จฯ เยือนสาธารณรัฐประชาชนจีนและฮ่องกงระหว่างวันที่ 25 มิถุนายนถึง 4 กรกฎาคม 2540 ซึ่งนับเป็นการเสด็จฯ จีนครั้งที่แปด โดยเนื้อหาเรียบเรียงตามลำดับวันตลอดการเดินทางสิบวัน เปิดด้วยการเสด็จถึงนครซานโถวหรือซัวเถา เขตเศรษฐกิจพิเศษที่มีชื่อเสียงด้านวัฒนธรรมแต้จิ๋ว ทั้งงิ้วแต้จิ๋ว งานหัตถกรรมอย่างการเย็บปักถักร้อย เครื่องเซรามิก และการแกะสลักหินและไม้

จากซัวเถา การเดินทางยังพาไปยังสถานที่ที่ผูกพันกับประวัติศาสตร์และผู้คนเชื้อสายจีนในไทย เช่น สุสานฝังฉลองพระองค์และพระมาลาของสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราชที่หมู่บ้านหัวฝู่ บ้านต้นตระกูลหวั่งหลี ท่าเรือโบราณจางหลิน และศาลบรรพบุรุษตระกูลเฉิน ก่อนเสด็จต่อไปเมืองเฉาโจวหรือแต้จิ๋ว ซึ่งบันทึกไว้อย่างละเอียดว่าเป็นเมืองเก่าแก่ตั้งแต่ราวศตวรรษที่สาม เจริญรุ่งเรืองในราชวงศ์ถัง และเป็นถิ่นฐานเดิมของชาวจีนแต้จิ๋วที่อพยพไปทั่วเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ โดยทอดพระเนตรวัดไคหยวนไทย ศาลเจ้าหันเหวินคง และวัดไคหยวน

ที่กวางโจวและโฝซาน ผู้อ่านจะได้เห็นทั้งพิพิธภัณฑสถานสุสานหนานเยว่ พิพิธภัณฑ์กวางโจว อนุสาวรีย์ห้าแพะ พิพิธภัณฑ์ศิลปะพื้นเมืองกวางตุ้งหรือบ้านตระกูลเฉิน และศาลเจ้าจู่เมี่ยว เนื้อหายังเล่าถึงพิพิธภัณฑ์สงครามฝิ่นหรืออนุสรณ์สถานหลินเจ๋อสูที่เมืองตงก่วน ป้อมปืนเวยหย่วน และเขตเศรษฐกิจพิเศษเสิ่นเจิ้น ซึ่งเป็นเขตเศรษฐกิจพิเศษแห่งแรกของจีน ตั้งอยู่ติดกับฮ่องกงเพียงแม่น้ำกั้น

หัวใจสำคัญช่วงท้ายคือการเสด็จฯ ฮ่องกงและการเข้าร่วมพิธีส่งมอบฮ่องกงคืนแก่จีนเมื่อวันที่ 1 กรกฎาคม 2540 ซึ่งเป็นเหตุการณ์สำคัญทางประวัติศาสตร์โลก รวมถึงพิธีสถาปนาเขตบริหารพิเศษฮ่องกงและการสาบานตนเข้ารับตำแหน่ง ระหว่างนั้นยังทอดพระเนตรพิพิธภัณฑ์ประวัติศาสตร์ฮ่องกง เส้นทางเดินเขาวิลสัน และพระราชทานพระราชวโรกาสให้บุคคลสำคัญอย่างศาสตราจารย์ Wang Gung Wu และนาย Louis Cha หรือกิมย้ง เฝ้าฯ ก่อนเสด็จต่อไปมาเก๊าเพื่อชมป้อมกีอา ซากโบสถ์เซนต์ปอล พิพิธภัณฑ์ทางทะเล และศาลเจ้าเจ้าแม่อาม่า ตลอดจนบ้านเกิดของประธานาธิบดีซุนยัดเซ็นที่เมืองจงซาน และโรงงาน Asia Simulation & Control Engineering ที่เมืองจูไห่

ในคำนำผู้เขียนยังบอกเล่าเหตุผลของการเดินทางครั้งนี้อย่างตรงไปตรงมา ทั้งความปรารถนาจะรู้จักซัวเถาและแต้จิ๋วซึ่งเป็นแผ่นดินบรรพบุรุษของคนไทยเชื้อสายจีนจำนวนมาก อยากเห็นมาเก๊าก่อนจะกลับคืนเป็นของจีนในปี 1999 รวมถึงเสิ่นเจิ้นและจูไห่ที่เป็นเขตเศรษฐกิจพิเศษ ตอนท้ายยังชวนผู้อ่านไตร่ตรองข้อมูลข่าวสารที่ท่วมท้นและความคิดเห็นของผู้เขียนด้วยวิจารณญาณของตนเอง เพราะผู้เขียนสนใจศึกษเรื่องจีนมาเกือบยี่สิบปีแต่ก็ยังรู้สึกว่าตนมีความรู้น้อย และเลือกเล่าเรียงตามสิ่งที่ได้พบเห็นมากกว่าจะเขียนเป็นตำราวิชาการ

ถ้าคุณสนใจเรื่องราวของผู้คนเชื้อสายจีนกับสายสัมพันธ์ที่มีต่อแผ่นดินบ้านเกิด และอยากติดตามบรรยากาศของช่วงเวลาสำคัญครั้งหนึ่งในประวัติศาสตร์ฮ่องกง บันทึกการเดินทางเล่มนี้ชวนให้ค่อย ๆ อ่านไปพร้อมกันทีละวัน และลองคิดตามว่าข้อมูลและความคิดเห็นที่เล่าไว้สอดคล้องกับความเข้าใจของคุณหรือไม่