หนังสือปกเดียวกันคืนที่ทนทุกข์กับเช้าที่มาถึง

คืนที่ทนทุกข์กับเช้าที่มาถึง คือรวมเรื่องสั้นของปานศักดิ์ นาแสวง ที่หยิบเอาคำถามง่าย ๆ แต่หนักอึ้งมาวางตรงหน้าเราว่า มนุษย์จำเป็นต้องทำลายสิ่งมีค่าที่หล่อเลี้ยงชีวิตตัวเอง เพียงเพื่อให้ตัวเองอยู่รอดจริงหรือ

เล่มนี้แบ่งเนื้อหาออกเป็นสามส่วน ส่วนแรกพูดถึงคุณค่าของสิ่งแวดล้อมรอบตัว ตั้งแต่ต้นไม้ใหญ่ที่ยืนต้นอยู่ ไปจนถึงแม่ผู้ให้กำเนิดทุกสิ่งทุกอย่าง แล้วชวนให้คิดต่อว่าคนรุ่นหลังจะตอบแทนคุณค่าเหล่านั้นด้วยความรัก หรือจะหันกลับไปทำลายอย่างไม่รู้จักบุญคุณกันแน่

ส่วนกลางพาเราไปรู้จักวัฒนธรรมประเพณีของชุมชนไทเบิ้งในแถบที่ราบภาคกลาง ผู้คนที่ต้องต่อสู้กับความเลวร้ายของดินฟ้าอากาศเพื่อให้ชีวิตดำเนินต่อไป แต่ความพยายามนั้นกลับไม่เป็นผล เพราะคนรุ่นหลังทำลายสิ่งแวดล้อมจนยากจะฟื้นกลับมาเป็นเหมือนเดิม

ส่วนท้ายของเล่มลงลึกถึงส่วนในของมนุษย์ โดยชี้ให้เห็นว่าใจคนคือต้นเหตุของทุกสิ่งทุกอย่างที่ทำให้โลกเปลี่ยนไป

ถ้าคุณเป็นคนที่ชอบเรื่องสั้นที่ตั้งคำถามค้างคาไว้ในใจ และอยากลองมองความสัมพันธ์ระหว่างคนกับธรรมชาติและคนรุ่นต่อคนรุ่นผ่านมุมที่อาจสะเทือนความรู้สึกอยู่บ้าง เล่มนี้น่าจะเป็นเพื่อนร่วมทางที่คู่ควร