ปริศนา

ปริศนา เล่ม 1 เล่มนี้เป็นนวนิยายไทยอมตะของ ว.ณ. ประมวญมารค นามปากกาของพระเจ้าวรวงศ์เธอพระองค์เจ้าวิภาวดีรังสิต ซึ่งจัดอยู่ในชุดเดียวกับเจ้าสาวของอานนท์และรัตนาวดี เนื้อความของเรื่องดำเนินไปอย่างไม่ซับซ้อน อ่านเข้าใจง่าย และยังครองใจผู้อ่านมาได้ทุกยุคทุกสมัย แม้โครงเรื่องจะดูธรรมดา แต่ความสนุกของเนื้อเรื่องกลับตรึงใจผู้อ่านได้ดีเยี่ยม โดยเฉพาะตอนจบซึ่งกลายเป็นรอยประทับใจที่ผู้อ่านจดจำ

ตัวละครเอกชื่อปริศนาเป็นหญิงสาวสดใสร่าเริง เก่งกาจ ฉลาด และสวยงาม เพิ่งสำเร็จการศึกษาจากสหรัฐอเมริกา จึงเป็นที่หมายปองของชายหนุ่มหลายคน ขณะเดียวกันชาติกำเนิดของเธอก็เป็นปริศนาสมชื่อเรื่อง เธอเป็นคนเชื่อมั่นในตนเอง แต่ก็ดำเนินชีวิตอยู่ในกรอบประเพณีไทยสมัย พ.ศ. 2475 มีความหยิ่งทะนงในศักดิ์ศรีของตน และไม่ยอมก้มหัวให้ผู้ชาย

เรื่องราวยังมีตัวละครที่สมจริงประกอบฉากชีวิตของปริศนา ไม่ว่าจะเป็นคุณนายสมร ภรรยาของพระวินิจมนตรี ผู้เป็นบิดามารดา และพี่สาวอีกสามคนคืออุบล อนงค์ และสินี บริบทการเขียนเกิดขึ้นในช่วงเวลาของการเปลี่ยนแปลงการปกครอง พ.ศ. 2475 ตัวละครจึงมีกลิ่นอายความเป็นหญิงกุลสตรีในสมัยนั้น ลักษณะของปริศนายังถูกเปรียบเทียบกับพจมาน สว่างวงศ์ ในบ้านทรายทองของ ก.สุรางคนางค์ ในแง่ที่ญาติฝ่ายชายไม่ยอมรับหญิงที่มีมารดาเป็นชาวบ้านและมีฐานะยากจน

นวนิยายเรื่องนี้เริ่มลงตีพิมพ์เป็นตอน ๆ ครั้งแรกเมื่อวันที่ 1 ตุลาคม พ.ศ. 2494 จึงนับเป็นงานที่ผ่านกาลเวลามายาวนาน หากใครสนใจชีวิตของหญิงสาวที่ต้องพิสูจน์คุณค่าของตนเองท่ามกลางกรอบประเพณีและสายตาของคนรอบข้าง การติดตามว่าปริศนาจะรับมือกับความคาดหวังของครอบครัวและสังคมอย่างไรน่าจะเป็นประสบการณ์การอ่านที่ชวนให้คิดตามไปพร้อมกัน