ประพาสต้นบนดอย จุดกำเนิดโครงการหลวง

หนังสือ "ประพาสต้นบนดอย จุดกำเนิดโครงการหลวง" เล่มนี้พาเราย้อนไปทำความเข้าใจที่มาที่ไปของโครงการหลวง ซึ่งเป็นโครงการในพระราชดำริที่ถือกำเนิดขึ้นในภาคเหนือของไทย โดยเนื้อหาชวนให้เห็นว่า พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวเสด็จฯ ไปเที่ยวตามดอย และการเสด็จฯ ในลักษณะนี้เองที่นำไปสู่แนวคิดในการพัฒนาชีวิตความเป็นอยู่ของผู้คนบนพื้นที่สูง

เนื้อหาของเล่มแบ่งออกเป็น 14 ตอน พร้อมภาพประกอบ โดยมีสาระครอบคลุมทั้งเรื่องของโครงการหลวง การพัฒนาชนบท ตลอดจนพืชพันธุ์นานาชนิดที่เกี่ยวข้อง อย่างไม้ดอกไม้ประดับ ไม้ผลเมืองหนาว ผักเมืองหนาว ไม้ดอกไม้ประดับแห้ง และพืชสมุนไพร อีกทั้งยังมีตอนที่ว่าด้วยการก้าวไปข้างหน้ากับโครงการหลวงด้วย

จุดเริ่มต้นของเรื่องราวคือการเสด็จประพาสต้นบนดอยปุย จังหวัดเชียงใหม่ เมื่อปี พ.ศ. 2512 ซึ่งนำไปสู่การพระราชทานแนวพระราชดำริและทุนทรัพย์ส่วนพระองค์เพื่อจัดตั้งโครงการหลวงขึ้นในปีเดียวกัน โดยมีเป้าหมายในการพัฒนาการเกษตรบนที่สูง ลดการปลูกฝิ่น และอนุรักษ์ป่าต้นน้ำลำธาร พร้อมทั้งช่วยเหลือชาวไทยภูเขาในถิ่นทุรกันดาร

เรื่องราวยังเล่าถึงสถานีเกษตรหลวงอ่างขาง ซึ่งเป็นโครงการหลวงแห่งแรกที่จัดตั้งขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 2512 ทำหน้าที่เป็นแหล่งวิจัยและทดลองพืชผัก ผลไม้ และไม้ดอกเมืองหนาว เพื่อเป็นตัวอย่างให้ชาวเขานำไปปลูกเป็นอาชีพแทนการปลูกฝิ่น นอกจากนี้ยังมีเกร็ดน่ารู้เกี่ยวกับชื่อเรียกโครงการในระยะแรก ซึ่งเริ่มจากโครงการหลวงพระบรมราชานุเคราะห์ชาวเขา ก่อนจะเปลี่ยนเป็นโครงการหลวงพัฒนาชาวเขา โครงการหลวงภาคเหนือ และโครงการหลวง ก่อนจะกลายเป็นมูลนิธิโครงการหลวงในที่สุด

อีกหนึ่งจุดเริ่มต้นสำคัญที่หนังสือกล่าวถึงคือเรื่องของท้อหรือพีช เมื่อทรงทอดพระเนตรต้นท้อที่ชาวเขานำกิ่งพันธุ์ดีมาต่อกับพันธุ์พื้นเมือง และเห็นว่ารายได้จากท้อพื้นเมืองเทียบเท่ากับการปลูกฝิ่น จึงเป็นจุดเริ่มแนวคิดในการเปลี่ยนพันธุ์พืชเพื่อลดการปลูกฝิ่น

สำหรับใครที่อยากรู้ว่าการเสด็จประพาสต้นบนดอยในครั้งนั้นนำไปสู่อะไร และแนวคิดเรื่องการพัฒนาอาชีพกับผู้คนบนพื้นที่สูงค่อย ๆ ก่อตัวขึ้นมาอย่างไร ลองเปิดหนังสือเล่มนี้ดู แล้วค่อย ๆ ตามไปทีละตอนว่าเรื่องราวเหล่านี้ร้อยเรียงกันอย่างไร