นิราศจักรวาล

"นิราศจักรวาล" ของ ชัยพร ศรีโบราณ คือกวีนิพนธ์ร้อยกรองขนาดยาวที่หยิบขนบนิราศมาใช้ในแบบที่ไม่เหมือนใคร แต่แทนที่จะเล่าการเดินทางไกลบนโลกใบนี้ กวีกลับพาเราไปไกลกว่านั้นอีก ด้วยการให้ "ฉัน" ฝันถึงการเดินทางของสองตัวละครสัญลักษณ์อย่าง "ธุลี" และ "เรณู" ผู้ต้องพลัดพรากจากโลกที่แตกสลายเพราะสงครามของมนุษย์ ทั้งสองจึงออกเร่ร่อนไปในจักรวาลเพื่อตามหาดวงดาวที่สงบสุขสักแห่ง

ระหว่างการเดินทาง พวกเขาพบดาวหลายดวง แต่ไม่มีดวงใดที่ลงตัวได้จริง จนกระทั่งถึง "ดวงดาวสีเขียว" ซึ่งดูเหมือนจะเป็นความหวัง แต่กลับกลายเป็นที่ที่มีการทำสงครามระหว่างนกดำกับนกแดง ความรุนแรงนั้นพรากชีวิตนกบริสุทธิ์อย่างเรณูไป และในที่สุดนกดำกับนกแดงก็ฆ่ากันจนสิ้น หลังความพินาศนั้น นกขาวจึงกลับมาสร้างโลกใหม่ จากนั้น "ฉัน" ก็ตื่นขึ้นพร้อมคำถามที่ค้างอยู่ในใจว่า โลกที่เรากำลังอยู่นี้คือโลกใบเก่าหรือโลกใบใหม่

สิ่งที่ทำให้นิราศเรื่องนี้น่าสนใจคือการทำงานกับสัญลักษณ์อย่างตั้งใจ ธุลีแทนความหนักแน่นและความยืนหยัดของมนุษย์ที่แสวงหาสันติภาพ ส่วนเรณูและภาพของดอกไม้แทนความดีงาม ความหวัง และสันติภาพ ดวงดาวคือโลกแห่งความหวัง ขณะที่นกขาว นกดำ และนกแดงรวมถึงสีต่างๆ สื่อถึงความดี ความชั่ว และความรุนแรง ส่วนภาพของนิวเคลียร์ อัคนี และลมพิษคือความชั่วร้ายที่ทำลายล้าง ทุกอย่างร้อยเรียงกันเป็นอุทาหรณ์เรื่องสงครามและสันติภาพที่มุ่งกระตุ้นให้ผู้อ่านตระหนักว่าการสร้างสันติภาพบนโลกเป็นเรื่องที่เราทุกคนต้องช่วยกัน

ด้านวรรณศิลป์ กวีเลือกใช้คำประพันธ์หลากหลายประเภทมาประสานกัน ซึ่งต่างจากนิราศในอดีตที่มักใช้คำประพันธ์เพียงชนิดเดียว ถ้อยคำในลีลากลอนไพเราะ มีเรื่องราวและตัวละครชัดเจน ให้อรรถรสคล้ายนิทานที่เล่าอย่างมีชั้นเชิง และตัวกวีเองก็เปิดทางให้จินตนาการของผู้อ่านได้ทำงานอย่างอิสระ ไม่ผูกขาดความหมายของตัวละครไว้เพียงแค่ที่กวีตั้งใจเอาไว้

ถ้าใครกำลังมองหากวีนิพนธ์ไทยที่ขยับขนบเดิมไปสู่เรื่องเล่าจักรวาล อยากชวนให้ลองเปิดใจไปเดินทางไปพร้อมธุลีและเรณู แล้วค่อยๆ ค้นหาคำตอบของคำถามเรื่องโลกและสันติภาพที่เรื่องนี้ทิ้งไว้ให้คิดต่อ