เรณู ปัญญาดี แบบเรียน(กึ่ง)สำเร็จรูป

รวมการ์ตูนขนาดสั้นจบในตอนของ «เรณู ปัญญาดี» เล่ม 1 แบบเรียน(กึ่ง)สำเร็จรูป เล่มนี้จัดพิมพ์โดยสำนักพิมพ์ฟ้าเดียวกัน โดยรวบรวมผลงานที่ตีพิมพ์ต่อเนื่องในมติชนสุดสัปดาห์ช่วงปี 2542–2546 จัดเรียงตามปีที่แต่ละตอนได้รับการตีพิมพ์และจัดเรียงใหม่ตามความจงใจของผู้เขียน พร้อมคำนิยมโดยไมเคิล ไรท์ ในหัวข้อ «ประวัติศาสตร์วัฒนธรรมจากภาพการ์ตูน» และคำนำโดยนิธิ เอียวศรีวงศ์

เนื้อเรื่องพาไปรู้จัก «ครอบครัวระกา-ราณี» ครอบครัวชนชั้นกลางที่มีพ่อแม่แบบแผนตายตัว ระกาลูกชายและราณีลูกสาวตัวแสบ กับหางดา หมาสายเนิร์ดที่หมกมุ่นอยู่กับโลกไซเบอร์สเปซ เรื่องราวส่วนใหญ่วนเวียนอยู่ในปริมณฑลของบ้านและโรงเรียน ท่ามกลางสถานการณ์ที่ตัวละครต้องเผชิญกับภาวะสมัยใหม่ โลกาภิวัตน์ สังคมไอที การแปรรูปเป็นเอกชน และความวิตกว่าจะแข่งกับชาติอื่นในเวทีเศรษฐกิจโลกไม่ได้ ขณะที่ระบบการศึกษาในประเทศยังล้าหลัง

จุดร่วมของชุดหนังสือนี้คือการวิจารณ์แทบทุกอุดมการณ์การเมืองร่วมสมัย ตั้งแต่อนุรักษ์นิยม เสรีนิยม สังคมนิยม ชาตินิยม ฟาสซิสต์ ไปจนถึงนิเวศนิยม โดยเนื้อแท้เป็นการเชิดชูคุณค่าของการวิพากษ์วิจารณ์ซึ่งเป็นหัวใจของสังคมเสรีประชาธิปไตย

ชื่อเล่มได้แรงบันดาลใจจากแบบเรียนเก่าวิชาภาษาไทยสำหรับเด็กประถมต้น «แบบเรียนเร็วใหม่ เล่ม 1 ตอนต้น» ซึ่งแต่งโดยหลวงดรุณกิจวิทูรและนายฉันท์ ขำวิไล รูปประกอบโดยนายจุมพล กาญจนินทุ จัดพิมพ์โดยกรมศึกษาธิการ ราว พ.ศ. 2490 โดยฉบับที่ใช้เป็นต้นแบบพิมพ์เมื่อ พ.ศ. 2519

กลวิธีนำเสนอใช้แนว «บทความตูน» ที่จงใจให้รูปและคำพูด «แปลกแยก» จากสไตล์และยุคของกันและกัน รูปวาดสไตล์เรียบง่าย «สำเร็จรูป» แบบอุดมคติสังคมหมู่บ้านเก่า แต่คำพูดมีน้ำเสียงและเนื้อหาเชิงวิพากษ์ร่วมสมัย ทำให้ความสมจริงกลายเป็นความเซอร์/เหนือจริง และน้ำเสียงบริสุทธิ์ร่าเริงกลายเป็นเยาะเย้ยถากถาง เพื่อชี้ให้เห็นกรอบอุดมการณ์ที่แฝงอยู่ในวาทกรรมปัจจุบันและความกำกวมของโลกยุคเก่า-ใหม่

ภายในเล่มยังมีบทต่างๆ เช่น «พ่อมาจากดาวคลองถม» «หางดาบ ดอตคอม» «ดักแด้วันนี้ ดักดานวันหน้า» และ «กำกึ่งรายครึ่งสัปดาห์» เจตนาของผู้จัดพิมพ์คือให้งานชุดนี้ช่วยปลูกฝังวัฒนธรรมการตั้งคำถาม ให้ความรู้ «ที่ไม่สำเร็จรูป» แก่ทั้งผู้ใหญ่และเด็กชนชั้นกลางในเมือง

ถ้าคุณสนใจการ์ตูนที่ชวนตั้งคำถามกับสังคมรอบตัวผ่านเรื่องราวของครอบครัวหนึ่ง ลองเปิดเล่มนี้ดูแล้วค่อยๆ สังเกตว่าตัวละครแต่ละคนรับมือกับความเปลี่ยน แปลงรอบด้านอย่างไร