วัยใสหัวใจโขน

วัยใสหัวใจโขน เล่าเรื่องผ่านตัวละครสองตัวที่พาเราเข้าไปรู้จักศิลปะการแสดงชั้นสูงของไทยอย่างใกล้ชิด ปกป้องคือเด็กหนุ่มที่เริ่มต้นจากความไม่สนใจและรำคาญใจต่อโขน แต่แล้วก็มีจุดเปลี่ยนที่ทำให้เขาได้เรียนรู้และซาบซึ้งในคุณค่าของศิลปะแขนงนี้ ขณะที่น้ำใสมีบทบาทเป็นผู้จุดประกายและตอกย้ำสิ่งที่ปกป้องอาจหลงลืมไปแล้ว เรื่องราวของเด็กสองคนจึงค่อย ๆ เผยให้เห็นว่าโขนไม่ใช่เรื่องไกลตัวหรือล้าสมัยอย่างที่ใครหลายคนอาจคิด

หนังสือเล่มนี้เป็นงานเขียนที่ผสมผสานระหว่างสารคดีกับนวนิยาย ใช้โครงเรื่องและตัวละครเป็นเครื่องมือถ่ายทอดความรู้เรื่องโขนโดยไม่รู้สึกเหมือนกำลังอ่านตำรา ผู้อ่านจะได้ทำความรู้จักประวัติและวิวัฒนาการของโขนตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน เรียนรู้ว่าโขนมีการจัดแสดงแบ่งออกเป็นห้าประเภทด้วยกัน แต่ละประเภทมีลักษณะและเอกลักษณ์ที่แตกต่างกันอย่างไร

นอกจากเรื่องประเภทของการแสดงแล้ว ยังพาไปรู้จักผู้คนที่เกี่ยวข้องกับโขนทั้งเบื้องหน้าและเบื้องหลัง ทั้งศิลปินนักแสดง ครูผู้ถ่ายทอดวิชา และผู้อยู่เบื้องหลังการจัดแสดง ตลอดจนศิลปะสาขาต่าง ๆ ที่ต้องประสานกันจึงจะทำให้การแสดงโขนสมบูรณ์ ทั้งเรื่องราวจากรามเกียรติ์ เครื่องแต่งกายและพัสตราภรณ์ที่งดงาม ท่ารำที่แม่นยำ คำร้องที่ไพเราะ และดนตรีปี่พาทย์ที่ขับกล่อมการแสดงทั้งหมดไว้ด้วยกัน

อีกแง่มุมหนึ่งที่หนังสือให้ความสำคัญคือการส่งต่อศิลปะโขนข้ามรุ่น ไม่ว่าจะเป็นการถ่ายทอดความรู้ในครอบครัว ระหว่างครูกับศิษย์ หรือแม้แต่การแลกเปลี่ยนเรียนรู้กันเองในหมู่เพื่อนวัยเดียวกัน เรื่องนี้สะท้อนให้เห็นว่าศิลปวัฒนธรรมไทยจะดำรงอยู่ได้ก็ด้วยการส่งต่อและอนุรักษ์จากคนรุ่นหนึ่งสู่อีกรุ่นหนึ่ง

หนังสือยังสอดแทรกเกร็ดความรู้ด้านโขนและศิลปวัฒนธรรมไทย ตลอดจนข้อคิดที่ชวนตั้งคำถามกับอคติที่ว่าโขนเป็นเรื่องเชย น่าเบื่อ หรือไม่ทันสมัย เพราะบางทีการจะตัดสินคุณค่าของสิ่งใดได้ เราอาจต้องทำความรู้จักมันให้ลึกซึ้งเสียก่อน และยังแสดงให้เห็นคุณค่าของศิลปะโขนทั้งที่มีต่อตัวบุคคลและต่อสังคมโดยรวม

สำหรับใครที่อยากรู้จักศิลปะไทยแขนงนี้ขึ้นอีกสักนิด หรือสงสัยว่าทำไมโขนจึงได้รับการยกย่องว่าเป็นศิลปะชั้นสูง การเดินทางไปพร้อมปกป้องและน้ำใสในวัยใสหัวใจโขนอาจช่วยให้คุณมองเห็นแง่มุมใหม่ ๆ ที่น่าสนใจ และอาจทำให้คุณอยากลองไปชมการแสดงโขนสักครั้งด้วยตาของตัวเอง