ม้าก้านกล้วย

ม้าก้านกล้วยของไพวรินทร์ ขาวงาม เป็นกวีนิพนธ์ที่แต่งขึ้นจากจินตนาการในวัยเยาว์ แล้วเชื่อมโยงเข้ากับโลกปัจจุบันจนกลายเป็นความผูกพันต่อถิ่นเก่าบ้านเกิดอย่างลึกซึ้ง ผลงานชิ้นนี้ได้รับรางวัลซีไรต์ประจำปี พ.ศ. 2538 และได้รับการแปลเป็นภาษาอังกฤษในชื่อ Banana Tree Horse

โครงเรื่องวางไว้เป็นกวีนิพนธ์เชิงนิราศ ภาคนำมี 4 บท อธิบายความหมายของม้าก้านกล้วยและเกริ่น "สาร" ที่กวีต้องการสื่อ โดยม้าก้านกล้วยนั้นทำหน้าที่เป็นภาพพจน์แทนตัวกวีในฐานะชาวชนบทที่มุ่งสู่เมือง และเป็นสัญลักษณ์ของความสมถะ เรียบง่าย และงดงามของชีวิตชนบท

ภาค 1 "แผ่นดินถิ่นทุ่ง" พรรณนาความรัก ความงาม และความผูกพันต่อแผ่นดินอีสาน ทั้งธรรมชาติและวิถีชีวิตของมาตุภูมิ พร้อมทั้งสะท้อนความล่มสลายของสังคมชนบทและค่านิยมเดิมที่ค่อย ๆ เลือนหาย

ภาค 2 "แผ่นดินถิ่นเมือง" พาไปสู่ชีวิตในกรุงเทพฯ กับปัญหาสังคมและสิ่งแวดล้อม ตลอดจนความเจ็บปวดของลูกอีสานที่พูดแทนกลุ่มชนร่วมชะตากรรม ทั้งกรรมกร คนเฝ้ายาม และหญิงบริการ

ภาค 3 "แผ่นดินถิ่นใด" กวีพยายามปลงใจยอมรับการพลัดพราก ตั้งคำถามว่าชีวิตมุ่งหน้าไปทางไหน และจบบทด้วยการวาดหวังอนาคตท่ามกลางความอาลัย

อารมณ์เด่นที่สุดของเล่มคือความโหยหาอาลัย ความรักในมาตุภูมิอีสาน และความฝันถึงอุดมคติการดำรงชีวิตอย่างสมศักดิ์ศรี จึงเป็นนิราศแห่งความรู้สึก เป็นบันทึกความรู้สึกของชนกลุ่มใหญ่ที่เผชิญการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วและการเสื่อมสลายของอุดมคติเดิม เผยให้เห็นความเปราะบางของวัฒนธรรมไทยในอดีตที่ถูกกระทบจากความเจริญทางวัตถุ

หากคุณสนใจการเดินทางของคนชนบทที่ต้องจากบ้านเกิดสู่เมืองใหญ่ ลองค่อย ๆ ตามอ่านความรู้สึกของกวีที่ถ่ายทอดผ่านม้าก้านกล้วยเล่มนี้ดูนะคะ อาจมีบางบทที่ชวนให้คุณหยุดคิดถึงถิ่นเก่าของตัวเองขึ้นมาโดยไม่รู้ตัว