บันทึกของลูกช้าง

“บันทึกของลูกช้าง” ผลงานเรื่องแรกในฐานะนักเขียนของ กัญจนา ศิลปอาชา เล่มนี้จัดอยู่ในหมวดวรรณกรรมเยาวชน แต่เนื้อหาข้างในมีเค้าโครงมาจากเรื่องจริงของช้างไทย โดยช้างทุกเชือกที่ปรากฏในเรื่องมีตัวตนอยู่จริง เรื่องราวดำเนินผ่านมุมมองของ "ดอกไม้" ลูกช้างวัยสองขวบ ผู้พาเราก้าวเข้าไปรู้จักโลกของช้างไทยในแง่มุมที่หลายคนอาจไม่เคยรับรู้มาก่อน ทั้งช่วงเวลาที่สดใสร่าเริงและช่วงเวลาที่สะเทือนใจปนกันไป

แก่นสำคัญที่หนังสือชวนให้คิดคือชะตากรรมของช้างที่ถูกมนุษย์ทารุณในรูปแบบต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นการพรากลูกช้างจากแม่ตั้งแต่ยังเล็กเพื่อนำไปฝึก การนำช้างไปแสดงโชว์ให้นักท่องเที่ยวชมและขี่ การปล่อยให้ช้างเร่ร่อนขอทานตามถนน ถูกผ่าจ้าน ถูกบังคับให้แสดงในสวนสัตว์ หรือต้องเดินบนพื้นร้อนจนเท้าเป็นแผล เรื่องราวเหล่านี้สอดแทรกมากับบรรยากาศของป่าและผองเพื่อนของดอกไม้

รูปแบบการเล่าเรื่องมีจุดน่าสนใจตรงที่มีการล้อมกรอบเป็นบันทึกย่อๆ ในหน้าต่างๆ อ่านง่าย ช่วยให้ผู้อ่านได้ทั้งสาระความรู้เกี่ยวกับช้างและอารมณ์ร่วมไปพร้อมกัน แนวคิดของหนังสือยังมุ่งไปที่การปลูกจิตสำนึกด้านการอนุรักษ์และความเมตตาต่อสัตว์ โดยเฉพาะช้างซึ่งเป็นสัตว์คู่บ้านคู่เมืองของไทย รวมถึงความหวังที่จะนำช้างคืนสู่ป่าธรรมชาติและคืนความสุขให้ช้างไทย

หนังสือแบ่งเนื้อหาออกเป็น 10 ตอน ได้แก่ รุ่งอรุณ ณ ทุ่งสันติภาพ, เสรีภาพแห่งชีวิต, ฟ้าใหม่และแม่, ให้ความรักเยียวยา, เด็กป่าหรือ--ครับ! เด็กบ้านหรือ--ค่ะ!, แม่น้ำแห่งความรัก, ดวงตาสวรรค์, วิถีลูกผู้ชาย, ในคืนมืดมิดยังมีแสงจันทร์ และ ณ ที่แห่งหนึ่งซึ่งมีความหวัง

สำหรับผู้ที่อยากทำความรู้จักช้างไทยผ่านสายตาของลูกช้างตัวหนึ่ง ลองเปิดบันทึกเล่มนี้แล้วค่อยๆ ติดตามชีวิตของดอกไม้และผองเพื่อนไปด้วยกัน แต่ละหน้าอาจชวนให้ยิ้มและชวนให้คิดสลับกันไป ขึ้นอยู่กับว่าประสบการณ์ของแต่ละคนจะพาใจไปหยุดอยู่ตรงไหน