มองหาเรื่อง: วัฒนธรรมทางสายตา

หนังสือ «มองหาเรื่อง: วัฒนธรรมทางสายตา» เล่มนี้เรียบเรียงโดย สมเกียรติ ตั้งนโม ซึ่งผูกพันกับแวดวงวิชาการด้านจิตรกรรมและการศึกษาวัฒนธรรมภาพอย่างต่อเนื่อง เนื้อหาชวนผู้อ่านก้าวเข้าสู่โลกของ «การศึกษาวัฒนธรรมทางสายตา» หรือ Visual Cultural Studies ที่หยิบภาพมาเป็นสื่อกลางในการทำความเข้าใจผู้คนและสังคม ไม่ว่าจะเป็นภาพจากจิตรกรรม ประติมากรรม ภาพถ่าย ภาพยนตร์ หรือการแสดง เพราะภาพเหล่านั้นไม่ได้เป็นเพียงสิ่งที่เรามองผ่าน ๆ แต่เชื่อมโยงกับการมองเห็นที่ถูกสร้างขึ้นและผลิตซ้ำอยู่ตลอดเวลา

แนวทางของหนังสือเล่มนี้วางอยู่บนลักษณะสหวิทยาการที่ดึงสังคมวิทยา ชาติพันธุ์วรรณนา ศิลปวิจารณ์ มานุษยวิทยา และจิตวิทยามาทำงานร่วมกัน เพื่อเปิดทางให้เราอ่านความหมายที่แฝงอยู่ในภาพและวัฒนธรรมรอบตัว ขณะเดียวกันก็ย้ำความคิดที่ว่าศิลปะไม่ควรถูกจำกัดไว้เพียงผู้มีการศึกษาหรือผู้เชี่ยวชาญเท่านั้น แนวคิดเรื่องการเป็นตัวแทนและบทบาทของวัฒนธรรมในฐานะผลผลิตและการเปลี่ยนแปลงของความหมายยังถูกนำมาขยายให้เห็นว่าวัฒนธรรมไม่ใช่สิ่งใดสิ่งหนึ่งที่หยุดนิ่ง หากแต่เป็นกระบวนการที่เคลื่อนไหวอยู่เสมอ

อีกส่วนหนึ่งที่หนังสือให้ความสำคัญคือการอ่านภาพออก หรือ visual literacy ซึ่งเป็นความสามารถในการเข้าใจและผลิตสารทางสายตา ผู้อ่านจะได้ pozn รู้จักเครื่องมือสำหรับวิเคราะห์ภาพ ตั้งแต่สัญศาสตร์ ประติมาณวิทยา การวิพากษ์อุดมคติ ไปจนถึง hermeneutics และ deconstruction เพื่อให้มองภาพได้ลึกกว่าผิวเผิน และยังพูดถึงการจ้องมองกับเรื่องเพศ ภาพโป๊เปลือย มายาคติที่แฝงอยู่ในงานโฆษณา ตลอดจนวัฒนธรรมทุนนิยมที่หล่อหลอมวิธีมองของเราในชีวิตประจำวัน

สำหรับใครที่อยากทำความเข้าใจว่าภาพและวัฒนธรรมทางสายตาปั้นความคิดของเราแบบไหน และอยากลองใช้เครื่องมือเหล่านี้มองสิ่งรอบตัวอีกครั้ง หนังสือเล่มนี้น่าจะเป็นเพื่อนร่วมทางที่ชวนให้หยุดคิดและตั้งคำถามกับสิ่งที่เห็นอยู่ทุกวันอย่างสนุกและอบอุ่น