ทายาทอสูร

“ทายาทอสูร” เป็นนวนิยายลึกลับสยองขวัญของ ตรี อภิรุม นามปากกาของ เทพ ชุมสาย ณ อยุธยา นักเขียนอาวุโสแนวโลกลึกลับที่มีผลงานเป็นที่รู้จักหลายเรื่อง ทั้งแก้วขนเหล็ก อนิลทิตา จอมเมฆินทร์ และนาคี เรื่องนี้ตีพิมพ์เป็นรูปเล่มครั้งแรกโดยสำนักพิมพ์หมึกจีนเมื่อปี พ.ศ. 2534 และมีฉบับพิมพ์ครั้งที่ 2 จากสำนักพิมพ์ดับเบิ้ลนายน์ในปี พ.ศ. 2543 จัดอยู่ในกลุ่มนวนิยายไทยรุ่นเก่าแนวผีสยองขวัญระทึกขวัญที่ยังถูกพูดถึงและหยิบมาปัดฝุ่นใหม่หลายครั้ง

แก่นของเรื่องว่าด้วยความขัดแย้งทางชนชั้นและอำนาจที่แฝงอยู่ในความลึกลับมหัศจรรย์ ตัวละครฝ่ายชนชั้นสูงอย่างพระยาเชลียง คุณยายวรนาฏ และแม่ชีวัชรีวัลย์ วางอยู่ตรงข้ามกับเจ้าโขนกับชาวบ้านที่เป็นฝ่ายเสียเปรียบ งานศึกษาวิจัยที่วิเคราะห์นวนิยายแนวสัจนิยมมหัศจรรย์ของตรี อภิรุมมองว่าแม้เรื่องจะโดดเด่นด้วยความสยองขวัญเหนือธรรมชาติ แต่ภายใต้ผีและพิธีกรรมนั้นสะท้อนความเหลื่อมล้ำและการต่อรองของอำนาจในสังคมไทยไว้อย่างชัดเจน พร้อมกันนั้นก็เสนอคุณค่าทางศาสนาผ่านตัวละครที่บำเพ็ญศีลและสมาธิ เป็นความเชื่อและความศรัทธาที่เดินคู่ไปกับความน่ากลัวของสิ่งเหนือธรรมชาติ

นอกจากมุมชนชั้นแล้ว เรื่องยังมีปมความสัมพันธ์ในครอบครัวเป็นแรงขับสำคัญ ทั้งเรื่องของนิลุบลกับโอฬาร และการกลับมาสานสัมพันธ์ของอภิศักดิ์ ความสัมพันธ์ที่ซับซ้อนเหล่านี้ผูกกับความขัดแย้งระหว่างคนต่างชนชั้น ทำให้ความหลอนไม่ได้อยู่แค่ในฉากผี แต่แทรกอยู่ในสายเลือดและความสัมพันธ์ของผู้คนด้วย ชื่อของเจ้าโขนยังคงเป็นตัวละครที่คนอ่านและคนดูจดจำและถกเถียงกันว่าใครจะมารับบทได้เหมาะที่สุด แสดงให้เห็นว่าตัวละครตัวนี้มีน้ำหนักพอจะแบกเรื่องทั้งเรื่องไว้ได้

อีกจุดที่ทำให้ “ทายาทอสูร” อยู่ในความทรงจำของคนไทยคือฉากและวลี “คายตะขาบ” ที่กลายเป็นสำนวนส่งต่อวิชาข้ามรุ่นไปในวงกว้าง และได้รับการพูดถึงซ้ำในบริบทของละคร ทั้งยังมีกระแสเปรียบเทียบกับนาคี ซึ่งเป็นอีกบทประพันธ์ของตรี อภิรุมที่นำงูมาเป็นสัญลักษณ์ในทำนองเดียวกัน กระแสเหล่านี้สะท้อนว่าตัวเรื่องยังมีชีวิตอยู่ในวัฒนธรรมร่วมสมัย ไม่ได้เป็นเพียงหนังสือเก่าที่วางนิ่งอยู่บนชั้น

ถ้าเป็นคนที่ชอบบรรยากาศความเชื่อไทย ผี พิธีกรรม และปมครอบครัวที่ซ้อนกับเรื่องอำนาจ ลองเปิด “ทายาทอสูร” ดูสักครั้ง แล้วค่อยๆ ตามความขัดแย้งระหว่างผู้ที่ถืออำนาจกับผู้ที่ถูกกดทับ จนไปถึงบทสรุปของเจ้าโขนกับความจริงที่ผูกอยู่กับสายเลือดของเขา เชื่อว่าคนที่หลงเสน่ห์โลกความเชื่อไทยจะได้อะไรบางอย่างจากเรื่องนี้ไปชวนกันคุยต่อได้ไม่น้อย