สิ่งมีชีวิตที่เรียกว่าคน

สิ่งมีชีวิตที่เรียกว่าคน ของวินทร์ เลียววาริณ เล่มนี้เป็นหนังสือรวมเรื่องสั้นที่หยิบเอาความเป็นคนมาวิเคราะห์อย่างใจเย็นและลึกซึ้ง ผ่านรูปเล่มที่ผสมผสานบทความกับเรื่องสั้นไว้ด้วยกันเป็นคู่ ๆ โดยบทความแต่ละชิ้นจะทำหน้าที่ปูแนวคิด ประเด็นทางปรัชญา และชี้ทิศทางให้ผู้อ่านก่อนจะพาเข้าสู่เรื่องสั้นที่สื่อสารความคิดเดียวกันในรูปแบบของตัวละครและเหตุการณ์ วิธีเขียนแบบนี้ทำให้ความคิดกับจินตนาการเกาะเกี่ยวกัน และชวนให้เราอ่านแล้วหยุดคิดต่อในทุกช่วง

แกนหลักของเล่มคือการสำรวจว่าพฤติกรรมของคนเราวันนี้ไม่ได้เกิดขึ้นลอย ๆ แต่ถูกหล่อหลอมจากหลายชั้น ทั้งองค์ประกอบทางกายภาพอย่างธาตุและมวลสาร พันธุกรรมและดีเอ็นเอ และอีกด้านหนึ่งก็มาจากการขัดเกลาทางสังคม ไม่ว่าจะเป็นจารีตประเพณี ความเชื่อ หรือศาสนา ผู้เขียนมองความสัมพันธ์ของคนกับสิ่งต่าง ๆ ตั้งแต่ระดับใกล้ตัวอย่างสิ่งเร้าภายในและภายนอก ไปจนถึงกฎเกณฑ์ที่คนด้วยกันสร้างขึ้น ความสัมพันธ์ระหว่างคนกับคน คนกับสัตว์ และคนกับจักรวาล wider ภาพที่ออกมาคือภาพของสิ่งมีชีวิตที่ดูเหมือนมีอิสระ แต่แท้จริงแล้วความต้องการ ความรู้สึก และอารมณ์ของเราล้วนอยู่ใต้กฎเกณฑ์บางอย่างตลอดเวลา

ความน่าสนใจอยู่ที่การตั้งคำถามกับกฎเกณฑ์เหล่านั้น ว่าที่เราสร้างขึ้นมาเพื่อจัดระเบียบสังคมนั้นดีจริงหรือไม่ และมันควบคุมธรรมชาติพื้นฐานของคนได้มากน้อยเพียงใด เรื่องเพศถูกยกขึ้นมาเป็นตัวอย่างสำคัญ เพราะเป็นแรงขับที่จำเป็นต่อการดำรงเผ่าพันธุ์ แต่เมื่อสังคมเกิดขึ้น เรื่องเพศกลับกลายเป็นสิ่งที่ต้องปกปิดและถูกกำกับด้วยศีลธรรมและบรรทัดฐานมากมาย ยิ่งต้องซ่อนมากเท่าไร ก็ยิ่งหาทางปลดปล่อยรุนแรงขึ้นเท่านั้น หนังสือยังพูดถึงผู้ที่ถูกมองว่าเบี่ยงเบนจากเพศที่สังคมกำหนด และชี้ว่าหลายคนต้องใส่หน้ากากใช้ชีวิตอย่างเก็บกดจนเกิดความขัดแย้งในใจ พร้อมทั้งหยิบแนวคิดอัตถิภาวนิยมของฌอง ปอล ซาร์ตร์ ว่าด้วยเสรีภาพและความรับผิดชอบมาขบคิดต่อ

ในส่วนของเรื่องสั้น ผู้อ่านจะได้พบกับเรื่องอย่าง "ชู้" ที่พลิกความคาดหมายของผู้อ่านเกี่ยวกับความสัมพันธ์ฉันชู้สาว และ "ละครจริงในห้องขาวดำ" ที่ชวนมองพฤติกรรมของผู้คนรอบตัวอย่างพินิจพิเคราะห์ เรื่องสั้นเหล่านี้จึงไม่ได้ให้คำตอบสำเร็จรูป แต่เปิดพื้นที่ให้เราเฝ้าดูตัวละครที่ต้องเลือกระหว่างแรงปรารถนาข้างในกับกรอบของสังคม และลองถามตัวเองตามไปด้วย

ถ้าคุณเป็นคนที่ชอบอ่านเรื่องสั้นที่พาไปสำรวจด้านมืดและด้านสว่างของมนุษย์ ชอบตั้งคำถามกับสิ่งที่เรามองว่าปกติ และไม่รังเกียจที่จะปิดหนังสือแล้วนั่งคิดต่ออีกสักพัก เล่มนี้น่าจะเป็นเพื่อนร่วมทางที่ดีในการทำความรู้จักสิ่งมีชีวิตที่เรียกว่าคนให้มากขึ้นอีกนิด