หนังสือปกเดียวกันบรมราชาภิเษก พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ครั้งที่ 2

พระราชพิธีบรมราชาภิเษกที่พระมหากษัตริย์ไทยโดยทั่วไปทรงประกอบเพียงครั้งเดียว กลับมีในรัชกาลพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวถึงสองครั้ง หนังสือเล่มนี้พาเราย้อนไปทำความเข้าใจเบื้องหลังของพระราชพิธีครั้งที่สองที่จัดขึ้นเมื่อวันที่ 16 พฤศจิกายน พ.ศ. 2416 หลังพระองค์ทรงลาสิกขาจากการผนวช

เรื่องราวเริ่มจากครั้งแรกเมื่อวันที่ 12 พฤศจิกายน พ.ศ. 2411 เมื่อพระองค์เสด็จเถลิงถวัลยราชสมบัติสืบต่อจากพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ขณะยังทรงพระเยาว์และไม่บรรลุนิติภาวะ การบริหารราชการแผ่นดินจึงอยู่ในความดูแลของสมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาศรีสุริยวงศ์ (ช่วง บุนนาค) ในฐานะผู้สำเร็จราชการแผ่นดิน ต่อมาเมื่อทรงเจริญพระชนมายุครบ 20 พรรษา ทรงผนวชเป็นภิกษุในเดือนตุลาคม พ.ศ. 2416 ณ วัดพระศรีรัตนศาสดาราม และประทับที่วัดบวรนิเวศวิหารเป็นเวลา 15 วัน ก่อนจะทรงลาสิกขาและโปรดให้จัดพระราชพิธีบรมราชาภิเษกขึ้นอีกครั้ง

เหตุผลที่ทรงอ้างถึงคือการเสด็จออกผนวชถือเป็นการสละราชสมบัติตามหลักพระพุทธศาสนา เมื่อทรงลาผนวชจึงจำเป็นต้องประกอบพระราชพิธีอีกครั้งเพื่อให้ถูกต้องและชอบด้วยประเพณี แต่นอกเหนือจากเหตุผลทางศาสนา พระราชพิธียังแฝงกุศโลบายทางการเมืองที่สำคัญ ทั้งเป็นการแสดงให้ชาวสยามและชาวต่างชาติเห็นว่าพระองค์ทรงเป็นพระเจ้าแผ่นดินโดยสมบูรณ์ทุกประการ และประกาศว่าตำแหน่งผู้สำเร็จราชการแผ่นดินได้สิ้นสุดลงแล้ว เนื่องจากพระองค์ทรงบรรลุนิติภาวะและสามารถบริหารราชการแผ่นดินได้ด้วยพระองค์เอง

หนังสือเล่มนี้ยังชวนมองภาพรวมของพระราชพิธีบรมราชาภิเษกในสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ และความหมายของการประกอบพระราชพิธีสองครั้งในรัชกาลสำคัญ ทั้งในรัชกาลที่ 1 และรัชกาลที่ 6 เพื่อให้เห็นว่าโบราณราชประเพณีนี้ผูกพันกับการสถาปนาความเป็นพระมหากษัตริย์อย่างสมบูรณ์อย่างไร

ถ้าคุณสนใจประวัติศาสตร์ราชสำนักไทยและอยากเข้าใจเบื้องหลังการเมืองที่ซ่อนอยู่ในพระราชพิธีแต่ละครั้ง เชื่อว่าหนังสือเล่มนี้จะชวนให้คุณค่อย ๆ ติดตามและตั้งคำถามต่อเรื่องราวเหล่านี้ได้อย่างเพลิดเพลิน