หนังสือปกเดียวกันพม่าเสียเมือง

พม่าเสียเมือง โดย ม.ร.ว.คึกฤทธิ์ ปราโมช เป็นสารคดีที่พาผู้อ่านย้อนกลับไปสู่ช่วงเวลาสำคัญของประวัติศาสตร์พม่า ตั้งแต่ต้นยุคราชวงศ์คองบองหรือราชอาณาจักรพม่ายุคที่สาม เรื่อยมาจนถึงรัชสมัยของพระเจ้าสีป่อและพระนางศุภยาลัต ช่วงที่อาณาจักรพม่ากำลังเผชิญกับความเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่และตกเป็นเมืองขึ้นของจักรวรรดิอังกฤษ

เนื้อหาของเล่มเก็บข้อมูลจากส่วนหนึ่งของประวัติศาสตร์พม่าในช่วงที่ระบบกษัตริย์อ่อนแอจวนจะล่มสลาย และในเวลาเดียวกันก็ต้องทำสงครามกับอังกฤษซึ่งเป็นมหาอำนาจตะวันตกที่กำลังแสวงหาอาณานิคมและเมืองขึ้น จุดนี้เองที่ทำให้ผู้อ่านได้เห็นภาพของบ้านเมืองที่กำลังสั่นคลอนจากทั้งความขัดแย้งภายในและแรงกดดันจากภายนอก

สิ่งที่น่าสนใจอีกชั้นคือ ผู้เขียนดึงข้อมูลจากบันทึกของชาวอังกฤษที่ได้รู้เห็นเหตุการณ์ในสมัยนั้น รวมถึงรายละเอียดเกี่ยวกับขนบธรรมเนียมประเพณีและราชการในกรุงอังวะ และจดหมายเหตุของคณะทูตอังกฤษที่เดินทางไปพม่าในรัชกาลพระเจ้ามินดุง ผู้อ่านจึงได้สัมผัสทั้งเรื่องราวของผู้คน เบื้องหลังราชสำนัก และมุมมองของคนนอกที่มีต่อเหตุการณ์ในครั้งนั้นไปพร้อมกัน

ผู้เขียนระบุว่าเขียนหนังสือเล่มนี้ขึ้นเพื่อให้ผู้อ่านได้ทราบข้อเท็จจริงเกี่ยวกับเมืองพม่าตอนเสียเมืองให้แก่ฝรั่ง พร้อมกับความเพลิดเพลินตามสมควร มิได้ตั้งใจให้เป็นตำรับตำราในทางประวัติศาสตร์ แต่ก็ยืนยันว่าข้อเท็จจริงและกาลเวลาต่างๆ ที่กล่าวถึงนั้นไม่ผิดจากความจริง ด้วยเหตุนี้ เนื้อหาจึงมีกลิ่นอายของการเล่าเรื่องมากกว่าการท่องจำปีศักราช แต่ยังคงยึดโยงกับเหตุการณ์สำคัญทางประวัติศาสตร์อย่างแน่นหนา

ภายในเล่มยังมีแง่คิดที่ชวนให้หยุดคิดอยู่หลายตอน เช่น ข้อสังเกตว่าใครจะตาบอดมืดมิดเท่ากับคนที่ไม่อยากรู้ หรือความคิดเรื่องอำนาจที่แท้จริงว่าถึงแม้ผู้ชายจะได้ครองแผ่นดิน แต่ผู้ใช้อำนาจที่แท้จริงก็อาจเป็นผู้หญิง รวมถึงมุมมองเรื่องรัฐบาลกับประชาชนที่สะท้อนธรรมชาติของการปกครองในยุคนั้น

สำหรับใครที่ชื่นชอบเรื่องราวทางประวัติศาสตร์ของเพื่อนบ้านหรืออยากเข้าใจเบื้องหลังการล่มสลายของราชอาณาจักรพม่ามากขึ้น ลองเปิดเล่มนี้แล้วค่อยๆ ตามดูว่าเหตุการณ์และผู้คนในยุคนั้นร้อยเรียงกันอย่างไร คงได้ทั้งความรู้และข้อคิดติดมือกลับไปไม่มากก็น้อย