รายละเอียดหนังสือ
ประเพณีเกี่ยวกับชีวิต การเกิด เป็นงานนิพนธ์ของเสฐียรโกเศศ นามปากกาของพระยาอนุมานราชธน จัดอยู่ในงานนิพนธ์ชุดประเพณีไทย ซึ่งถือเป็นงานค้นคว้าและบันทึกภูมิปัญญาไทยที่ทรงคุณค่าควรค่าแก่การอ่าน หนังสือเล่มนี้พาเราย้อนไปทำความรู้จักประเพณีที่ชาวไทย โดยเฉพาะคนภาคกลาง ได้ประพฤติสืบต่อกันมาแต่โบราณ สะท้อนภาพวิถีชีวิตของสังคมไทยก่อนสมัยมหาสงครามโลกครั้งที่สองได้อย่างชัดเจน
แม้ชื่อเรื่องจะเน้นเรื่องการเกิด แต่เนื้อหาของประเพณีเกี่ยวกับชีวิตยังครอบคลุมประเพณีสำคัญอีกหลายด้าน ทั้งประเพณีเนื่องในการตาย ประเพณีเนื่องในการสร้างบ้านปลูกเรือน และประเพณีเกี่ยวกับการแต่งงาน ทำให้ผู้อ่านเห็นภาพรวมของพิธีกรรมที่ผูกพันอยู่กับช่วงเวลาสำคัญของชีวิตคน ตั้งแต่แรกเกิดจนถึงวาระสุดท้าย
สำหรับประเพณีเนื่องในการเกิด หนังสืออธิบายพิธีกรรมที่มุ่งให้แน่ใจว่าเด็กแรกเกิดจะมีชีวิตรอดพ้นช่วงสามวันเจ็ดวันแรกไปได้ เจริญเติบโตจนกระทั่งถึงพิธีตัดจุกและการบวชเรียน ซึ่งล้วนเป็นขั้นตอนที่ชุมชนให้ความสำคัญและร่วมกันดูแล
ส่วนประเพณีเนื่องในการตายนั้น กล่าวถึงพิธีที่จัดขึ้นเพื่อให้ผู้ตายอยู่เป็นสุขในโลกหน้า โดยขนบหลายอย่างได้เลือนหายไปจากเมืองแล้ว แต่ยังคงเหลืออยู่ในชนบท เช่น การทำโลงศพ การใช้น้ำมะพร้าวล้างหน้าศพ และการเผาผีในวันพระ
จุดที่น่าสนใจอีกประการ คือการชี้ให้เห็นว่าประเพณีเป็นสิ่งมีชีวิต มีการเปลี่ยนแปลงไปตามกาลสมัยและสภาพสังคม ทั้งในเรื่องการแต่งงานและการสร้างบ้านปลูกเรือน ความเข้าใจเช่นนี้ทำให้เราเห็นคุณค่าของงานในฐานะข้อมูลทางประวัติศาสตร์สังคม ที่ช่วยให้เข้าใจรากฐานทางวัฒนธรรมของไทย และยังนำมาประยุกต์ใช้กับพิธีกรรมในปัจจุบันได้อย่างสมสมัย
สำหรับผู้อ่านที่สนใจรากเหง้าทางวัฒนธรรมไทย หรืออยากทำความเข้าใจว่าพิธีกรรมในวาระสำคัญของชีวิตคนมีความหมายอย่างไร การได้ติดตามเรื่องราวของประเพณีเกี่ยวกับชีวิตตั้งแต่การเกิดจนถึงการตาย might ชวนให้คุณเห็นภาพสังคมไทยในอดีตชัดเจนขึ้น และอาจทำให้รู้สึกผูกพันกับภูมิปัญญาที่บรรพบุรุษสั่งสมไว้มากขึ้นก็เป็นได้
