หนังสือปกเดียวกันแน่ใจหรือว่าช่วยโลก?

แน่ใจหรือว่าช่วยโลก? ชวนผู้อ่านมาทบทวนความเชื่อเรื่องการใช้ชีวิตแบบสีเขียวที่เราอาจเคยถือกันมาโดยไม่เคยตั้งคำถาม หนังสือเล่มนี้หยิบประเด็นที่คุ้นหูอย่างรถไฮบริด รถไฟความเร็วสูง หลอดไฟประหยัดพลังงาน โซลาร์เซลล์ และการชดเชยคาร์บอน ขึ้นมาถกใหม่ในมุมที่ชวนให้ฉุกคิดว่า สิ่งที่ถูกบอกต่อกันว่าคือการช่วยโลกนั้นอาจไม่ได้ผลอย่างที่คิด และบางครั้งความตั้งใจดีกับนวัตกรรมที่ดูทันสมัยกลับยิ่งทำให้ปัญหาพลังงานและสภาพภูมิอากาศแย่ลง

แกนกลางของข้อโต้แย้งอยู่ที่ความคิดเรื่องประสิทธิภาพพลังงาน ผู้เขียนชี้ว่าเมื่อเครื่องใช้หรือยานพาหนะใช้พลังงานน้อยลงและถูกกว่าเดิมในการใช้งาน คนเรามักใช้มันมากขึ้นหรือบ่อยขึ้น จนปริมาณพลังงานที่ใช้รวมกลับไม่ลดลง แต่เพิ่มขึ้นเสียอีก แนวคิดนี้ถูกอธิบายผ่านหลักความขัดแย้งของเจวอนส์หรือที่เรียกกันว่าผลย้อนกลับ ซึ่งยกตัวอย่างได้ตั้งแต่ป้ายโฆษณา LED ขนาดใหญ่ บ้านหลังโต ไปจนถึงรถ SUV ที่วิ่งอยู่ทั่วไป

หนังสือยังยกข้อสังเกตที่ท้าทายความเชื่อเดิมหลายข้อ ทั้งการวิจารณ์ขบวนการอาหารท้องถิ่นและอาหารอินทรีย์ การตั้งคำถามว่าระบบขนส่งมวลชนอาจสร้างผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมได้ การมองว่าการจราจรที่ติดขัดอาจมีด้านดี และการโต้แย้งว่ารถไฟความเร็วสูงไม่ใช่คำตอบ รวมถึงการมองว่าก๊าซธรรมชาติ การเผาขยะ หรือแม้แต่โซลาร์เซลล์ก็ไม่ได้เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมอย่างที่โฆษณากันไว้เสมอไป

ตอนท้าย ผู้เขียนหันมาเน้นย้ำว่าเมืองที่หนาแน่น มีประสิทธิภาพ และถูกจัดวางอย่างชาญฉลาดคืออนาคตของมนุษยชาติ ขณะที่รถยนต์ถูกมองว่าเป็นศัตรูตัวฉกาจอันดับหนึ่งของสิ่งแวดล้อมไม่ว่าจะขับด้วยเชื้อเพลิงอะไร และยังตั้งคำถามกับคำกล่าวที่ว่าการเปลี่ยนแปลงเล็ก ๆ จะสร้างความแตกต่างครั้งใหญ่ได้จริงเมื่อพูดถึงปัญหาสภาพภูมิอากาศและพลังงาน

ถ้าคุณเป็นคนที่สนใจสิ่งแวดล้อมแต่เริ่มสงสัยว่าคำแนะนำสีเขียวที่ได้ยินบ่อย ๆ นั้นเชื่อถือได้แค่ไหน หรืออยากมองปัญหาเหล่านี้ให้กว้างและลึกกว่าเดิม ลองเปิดหนังสือเล่มนี้แล้วค่อย ๆ ติดตามเหตุผลของเขาดู อาจมีบางมุมที่ทำให้คุณกลับไปคิดทบทวนพฤติกรรมในชีวิตประจำวันของตัวเองใหม่อย่างไม่รู้ตัว