รายละเอียดหนังสือ
เอมิล ทิชบายน์ เด็กชายที่ต้องเดินทางจากเมืองนอยชตัดท์ไปยังกรุงเบอร์ลินเพื่อเยี่ยมคุณยายในช่วงปิดเทอม ก่อนออกเดินทาง แม่ของเขามอบเงินจำนวน 140 มาร์คฝากไปให้คุณยาย เอมิลใช้เข็มกลัดติดธนบัตรไว้กับด้านในเสื้อนอกเพื่อกันเงินหล่นหาย แต่ระหว่างนั่งรถไฟ เขาเผลอหลับไป เมื่อตื่นขึ้นมากลับพบว่าเงินจำนวนนั้นหายไป พร้อมกับชายสวมหมวกปีกแข็งที่นั่งอยู่ในตู้เดียวกัน
เอมิลตัดสินใจลงจากรถไฟและสะกดรอยตามชายคนนั้น ระหว่างที่เขากำลังแอบสังเกตพฤติกรรมของหัวขโมยอยู่นั้น กุสตาฟ เด็กชายเจ้าถิ่นได้เสนอตัวช่วยหาวิธีจับขโมย และรวบรวมเด็ก ๆ ในเมืองมาเข้าร่วมแผน เอมิลกับผองเพื่อนจึงกระจายกำลังกันไปตามจุดต่าง ๆ คอยช่วยเหลือกันเท่าที่จะทำได้ เพื่อจับชายผู้ใหญ่ขี้ขโมยและให้เอมิลได้นำเงินที่แม่เก็บเล็กผสมน้อยไปมอบให้คุณยาย
แม้เด็ก ๆ จะใช้เวลากว่าหนึ่งวันจนจับชายคนนั้นได้ แต่เรื่องกลับไม่จบง่ายเพียงแค่นั้น เพราะผู้ใหญ่คนนี้ไม่ยอมรับว่าตนเองขโมยเงินเอมิล เรื่องราวจึงชวนให้คิดถึงความยากลำบากของการที่เด็กจะเอาชนะผู้ใหญ่ โดยเฉพาะเมื่อผู้ใหญ่ทำผิดมหันต์แต่ไม่ยอมรับผิด และผู้คนมักรับฟังหรือเชื่อถือคำพูดของผู้ใหญ่โดยละเลยเสียงของเด็ก ทั้งที่ความบริสุทธิ์ของเด็กนั้นสร้างอันตรายได้น้อยกว่าการกระทำของผู้ใหญ่หลายเท่านัก
ท่ามกลางปฏิบัติการไล่ล่าครั้งนี้ ยังมีเรื่องของความรักระหว่างแม่กับลูก สายสัมพันธ์ในครอบครัว และมิตรภาพของผองเพื่อนที่คอยช่วยเหลือกันและกัน เรื่องนี้เป็นวรรณกรรมเยาวชนที่ถูกเล่าขานมาหลายรุ่น ใครที่อยากติดตามว่ากองทัพนักสืบตัวน้อยจะร่วมมือกันจัดการกับผู้ใหญ่ที่ปฏิเสธความจริงได้อย่างไร คงได้อารมณ์ร่วมไปกับการผจญภัยของเอมิลและผองเพื่อนไม่น้อยเลย
