ประวัติวัดพระศรีรัตนศาสดาราม

หนังสือเล่มนี้พาเราย้อนไปทำความรู้จักวัดพระศรีรัตนศาสดารามหรือวัดพระแก้วอย่างเป็นระบบ ตั้งแต่ที่ตั้งและอาณาเขตซึ่งตั้งอยู่มุมด้านตะวันออกของพระบรมมหาราชวัง ในเขตพระราชฐานชั้นนอก พร้อมเขตวิสุงคามสีมาเป็นเอกเทศ เนื้อหาอธิบายความหมายของชื่อวัดที่แปลว่าวัดที่ประดิษฐานพระพุทธเจ้าซึ่งสร้างด้วยแก้วมรกตอันเป็นศรีของบ้านเมือง และเล่าถึงราชประเพณีการสร้างพระอารามหลวงในพระราชฐานที่สืบเนื่องมาตั้งแต่สมัยสุโขทัยและอยุธยา ก่อนจะมาถึงการสถาปนากรุงรัตนโกสินทร์ในปี พ.ศ. 2325 เมื่อรัชกาลที่ 1 โปรดเกล้าฯ ให้สร้างพระอารามหลวงพร้อมกับการสร้างพระบรมมหาราชวัง เพื่อประดิษฐานพระพุทธมหามณีรัตนปฏิมากรแก้วมรกตที่ทรงได้จากกรุงเวียงจันทน์ และการอัญเชิญพระแก้วมรกตจากวัดอรุณราชวรารามมาประดิษฐานในพระอุโบสถเมื่อวันที่ 27 มีนาคม พ.ศ. 2327 พร้อมพระราชทานนามพระพุทธรูป

จุดที่น่าสนใจคือคำอธิบายว่าวัดแห่งนี้มีแต่เขตพุทธาวาส ไม่มีเขตสังฆาวาส แต่ใช้เป็นสถานที่บรรพชาและอุปสมบทนาคหลวง รวมทั้งประกอบพระราชพิธีตามขนบธรรมเนียมประเพณีโบราณ เช่น พระราชพิธีถือน้ำพระพิพัฒน์สัตยา ผู้อ่านจะได้ทำความเข้าใจสถาปัตยกรรมสำคัญอย่างพระอุโบสถ ทั้งการสร้างในรัชกาลที่ 1 การเปลี่ยนเครื่องบนและแก้ลายผนังด้านนอกเป็นลายปูนปั้นนูนประดับกระจกพร้อมเขียนภาพผนังด้านในใหม่ในรัชกาลที่ 3 การซ่อมเครื่องบนและเขียนภาพผนังใหม่ในรัชกาลที่ 4 ตลอดจนการซ่อมภาพเขียนภายในเมื่อเตรียมฉลองพระนครอายุครบ 150 ปีในรัชกาลที่ 7

นอกจากนี้ยังอธิบายรูปแบบพระอุโบสถแบบประเพณีนิยม หลังคาซ้อนชั้นประดับเครื่องลำยอง ทั้งป้านลมเป็นนาคลำยอง ช่อฟ้า ใบระกา หางหงส์ และหน้าบันไม้แกะสลักรูปนารายณ์ทรงครุฑ ซึ่งสะท้อนการสืบทองทางศิลปะจากกรุงศรีอยุธยา รวมถึงงานประดับตกแต่งฐานอาคารหรือเชิงบาตรที่ประดับครุฑยุดนาคเรียงล้อมรอบฐาน หากคุณสนใจเรื่องราวของสถาปัตยกรรมและศิลปกรรมไทยในพระราชฐาน รวมถึงความเป็นมาของวัดคู่บ้านคู่เมืองที่ผูกกับประวัติศาสตร์รัตนโกสินทร์ หนังสือเล่มนี้น่าจะพาคุณค่อย ๆ ทำความเข้าใจแต่ละรายละเอียดได้อย่างเพลิดเพลิน