เสียมกุก กองทัพสยามที่ปราสาทนครวัด เป็นใคร?มาจากไหน? ไทย ลาว หรือข่า

เสียมกุกคือรูปสลักนูนต่ำบนระเบียงปราสาทนครวัดที่มีอายุราวพุทธศตวรรษที่ 17 หนังสือเล่มนี้ชวนผู้อ่านย้อนไปสำรวจว่าขบวนแห่ในภาพสลักนั้นเป็นใคร มาจากที่ใด และเหตุใดจึงปรากฏอยู่ในพิธีกรรมศักดิ์สิทธิ์ของเมืองพระนคร ผู้เขียนอย่างจิตร ภูมิศักดิ์และศรีศักร วัลลิโภดมได้ตั้งคำถามกับคำอธิบายเดิมที่มองว่าเป็นกองทัพของเมืองขึ้นใต้การปกครองของขอม พร้อมเสนอแนวคิดว่าเสียมกุกอาจหมายถึงชาวสยามซึ่งเป็นเครือญาติใกล้ชิดของกษัตริย์กัมพูชาในยุคนั้น

เนื้อหาพาไปพิจารณาความหมายของคำว่าเสียมกุกในจารึกภาษาเขมร ทั้งข้อสันนิษฐานที่เชื่อมโยงกับลุ่มน้ำกกและเมืองเชียงราย กับข้อเสนอที่ให้ความสำคัญแก่บ้านเมืองสองฝั่งโขงและเวียงจันในฐานะศูนย์กลางของชาวสยาม พร้อมกล่าวถึงหลักฐานจากเอกสารจีนที่เรียกกลุ่มชนเหล่านี้ว่าสยาม และบทบาทของชาวสยามในด้านการค้าบนเส้นทางบกซึ่งใช้ภาษาตระกูลไทย-ลาวเป็นภาษากลาง

หนังสือยังเล่าถึงเครื่องแต่งตัวและเครื่องประดับของชาวสยามยุคดึกดำบรรพ์ ประกอบกับบริบทของปราสาทนครวัดในฐานะเทวาลัยและสถานที่ฝังศพ ตลอดจนขบวนแห่ในพิธีกรรมกวนเกษียรสมุทรและการถือน้ำพิพัฒน์สัตยา ซึ่งช่วยให้เห็นว่าภาพสลักเหล่านี้มิได้เป็นเพียงภาพกองทัพ หากเป็นส่วนหนึ่งของพิธีกรรมและเครือข่ายความสัมพันธ์บนเส้นทางการค้า

ผู้ที่ชื่นชอบประวัติศาสตร์ไทยและเขมร โบราณคดี หรือข้อถกเถียงเรื่องตัวตนของสยามในอดีต น่าจะเพลิดเพลินกับการค่อย ๆ คลี่ปมว่าเสียมกุกคือใครกันแน่ และติดตามว่าหลักฐานแต่ละชิ้นจะพาเราไปพบคำตอบแบบใด