จากแฟ้มเอกสารลับที่สุด : พันเอก ดร.สรศักดิ์ งามขจรกุลกิจ

หนังสือ "จากแฟ้มเอกสารลับที่สุด" ผลงานของ สรศักดิ์ งามขจรกุลกิจ เล่มนี้พาเราย้อนกลับไปสำรวจหน้าประวัติศาสตร์ไทยสมัยสงครามโลกครั้งที่ 2 ผ่านหลักฐานที่ค้นพบจากหอจดหมายเหตุแห่งชาติสหรัฐอเมริกา โดยหัวใจสำคัญอยู่ที่การนำบันทึกความทรงจำของเตียง ศิริขันธ์ ออกมาเผยแพร่เป็นครั้งแรกจากงานศึกษาชิ้นนี้ บันทึกดังกล่าวเริ่มต้นขึ้นเมื่อวันที่ 8 ธันวาคม 2484 ที่จังหวัดอุดรธานี ซึ่งเป็นห้วงเวลาที่กองทัพญี่ปุ่นเคลื่อนผ่านเข้ามาในไทย ทั้งที่อรัญประเทศ ชุมพร และสงขลา ทำให้ผู้อ่านได้เห็นภาพบรรยากาศของช่วงเวลานั้นผ่านมุมมองของผู้บันทึกโดยตรง ผู้เขียนเลือกนำเสนอประเด็นใหม่ทางประวัติศาสตร์ไว้สามด้าน ได้แก่ ความสัมพันธ์ระหว่างไทยกับญี่ปุ่นในช่วงสงคราม งานฉลองรัฐธรรมนูญที่จัดขึ้นในภาคอีสาน และความสัมพันธ์ส่วนตัวระหว่างเตียงกับจำกัด พลางกูร

สิ่งที่บันทึกของเตียงสะท้อนออกมาอย่างชัดเจนคือทัศนคติต่อรัฐธรรมนูญและระบอบประชาธิปไตยในแบบคณะราษฎร ผ่านกิจกรรมงานฉลองรัฐธรรมนูญ โดยมีข้อน่าสนใจว่างานฉลองดังกล่าวในพื้นที่อีสานอย่างอุดรธานี เลย และสกลนคร ยังคงจัดขึ้นในปี 2484 ขณะที่ในพระนครนั้นแตกต่างออกไป นอกจากนี้ บันทึกยังเล่าถึงเส้นทางที่นำเตียงเข้าสู่ขบวนการเสรีไทย แม้เขาไม่เคยรู้จักปรีดี พนมยงค์ เป็นการส่วนตัวมาก่อน แต่จำกัด พลางกูร เป็นผู้ที่เชื่อมให้ทั้งสองได้พบปะกัน อีกมิติหนึ่งที่หนังสือถ่ายทอดคือความขัดแย้งทางความคิดเรื่องรัฐธรรมนูญและระบอบรัฐสภาระหว่างจอมพล ป. พิบูลสงคราม กับกลุ่มของเตียงและจำกัด พลางกูร

หากคุณเป็นคนที่สนใจว่าประวัติศาสตร์การเมืองไทยสมัยสงครามโลกครั้งที่ 2 มีเรื่องราวเบื้องหลังซ่อนอยู่อีกมากแค่ไหน การได้ลองเปิดบันทึกของเตียง ศิริขันธ์ ผ่านงานศึกษาชิ้นนี้อาจทำให้คุณมองช่วงเวลานั้นด้วยสายตาใหม่ และอยากติดตามว่าความคิดเห็นที่ขัดแย้งกันในยุคนั้นค่อย ๆ คลี่คลายไปในทิศทางใด