หาอยู่หากิน เพื่อค้าเพื่อขาย เศรษฐกิจไทย รัตนโกสินทร์ตอนต้น - รศ.ศุภรัตน์ เลิศพาณิชย์กุล

“หาอยู่หากิน เพื่อค้าเพื่อขาย เศรษฐกิจไทย รัตนโกสินทร์ตอนต้น” เป็นงานเขียนทางประวัติศาสตร์เศรษฐกิจของ รศ.ศุภรัตน์ เลิศพาณิชย์กุล ที่พาเราย้อนกลับไปดูว่าคนไทยในสมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้นนั้นทำมาหากินกันอย่างไร ตั้งแต่ระดับครอบครัวไปจนถึงระดับบ้านเมือง

หนังสือเริ่มจากการปูภาพรวมของเศรษฐกิจในยุคสมัยนั้น ก่อนจะพาไปพิจารณาปัจจัยการผลิตที่ผู้คนมีอยู่และนำมาใช้ในการดำรงชีวิต จากจุดนั้นจึงค่อย ๆ ไล่เรียงให้เห็นภาพกิจกรรมทางเศรษฐกิจที่หลากหลาย ทั้งการเกษตรแบบพอยังชีพที่มีไว้เลี้ยงตัวเอง ไปจนถึงการเกษตรเพื่อการค้าที่ผลิตออกขาย ไม่ใช่แค่ปลูกไว้กินเองในครัวเรือน

ความน่าสนใจอยู่ที่การชี้ให้เห็นว่าภาคอุตสาหกรรมในยุคนั้นไม่ได้มีเพียงโรงงานแบบที่เราคุ้นเคยกันในปัจจุบัน หนังสือเล่มนี้ยกตัวอย่างอุตสาหกรรมสำคัญอย่างอุตสาหกรรมน้ำตาลทราย การต่อเรือสำเภา และอุตสาหกรรมเหมืองแร่ ซึ่งล้วนเป็นกิจกรรมที่เชื่อมโยงกับเศรษฐกิจและการค้าของบ้านเมืองในเวลานั้น

อีกด้านที่หนังสือให้ความสำคัญคือเรื่องของการค้า โดยแบ่งให้เห็นทั้งการค้าต่างประเทศและการค้าภายใน พร้อมกับพาไปสำรวจรายได้รายจ่ายของรัฐ เพื่อให้เข้าใจว่าการค้าและกิจกรรมทางเศรษฐกิจเหล่านั้นส่งผลต่อการเมืองและสังคมของรัตนโกสินทร์ตอนต้นอย่างไร

ปิดท้ายด้วยการมองเศรษฐกิจผ่าน “นิราศ” วรรณกรรมที่สะท้อนวิถีชีวิตผู้คนในยุคนั้นแทรกอยู่ในคำประพันธ์ ถือเป็นการชวนให้ผู้อ่านมองหลักฐานทางเศรษฐกิจผ่านสายตาของกวีและเรื่องราวของผู้คนจริง ๆ

ใครที่สนใจประวัติศาสตร์ไทยและอยากเข้าใจว่าผู้คนสมัยก่อนหาเลี้ยงชีพกันอย่างไร ค้าขายอะไร ทำไมเศรษฐกิจจึงผูกพันกับการเมืองและสังคมขนาดนั้น ลองเปิดเล่มนี้ดู แล้วค่อย ๆ ตามไปดูว่าชีวิตประจำวันของคนในยุคนั้นเชื่อมกับระบบเศรษฐกิจของบ้านเมืองได้อย่างน่าสนใจแค่ไหน