Feature Magazine สารคดี ฉบับที่ 334 ปีที่ 25 ธันวาคม 2555 สมเด็จฯกรมพระยาดำรงราชานุภาพ

นิตยสารสารคดี ฉบับที่ 334 ประจำเดือนธันวาคม 2555 ชวนผู้อ่านย้อนรอยช่วงราว 10 ปีสุดท้ายในพระชนม์ชีพของสมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ ผ่านสารคดีเรื่องยาวที่เล่าถึงการเสด็จไปประทับ ณ เกาะปีนัง ดินแดนมลายูของอังกฤษ หลังการเปลี่ยนแปลงการปกครอง พ.ศ. 2475 ขณะที่พระองค์มีพระชนมายุ 71 ปี

เรื่องราวในฉบับนี้ไม่ได้เล่าแค่เหตุการณ์ทางประวัติศาสตร์ หากแต่พาไปสัมผัสความรู้สึกของชีวิตในวัยปลายที่ต้องจากบ้านเกิดเมืองนอนไปอยู่ไกล ผู้ที่เคยได้รับการยกย่องจากรัชกาลที่ 5 ว่าเป็นประดุจ "เพชรประดับพระมหามงกุฎ" และเป็นเสมือน "มือซ้าย" ในการบริหารราชการแผ่นดิน ต้องมาอยู่ในสถานะที่ถูกมองว่าเป็น "ลี้ภัยการเมือง" และ "ติดเกาะ" โลกที่เคยกว้างใหญ่ไพศาลในวันหนึ่งหดตัวลงเหลือเพียงบ้านพัก หนังสือในมือ และจดหมายที่รอคอย พระองค์ทรงเปรียบชีวิตตอนนั้นเสมือน "เดินลุยทะเลหิมะที่ขั้วโลก"

เบื้องหลังของบุคคลสำคัญผู้นี้ยังน่าสนใจไม่แพ้เรื่องราวช่วงบั้นปลาย พระองค์เคยดำรงตำแหน่งองค์ปฐมเสนาบดีกระทรวงมหาดไทยรวม 23 ปี และมีบทบาทสำคัญในหอพระสมุดสำหรับพระนคร งานโบราณคดี และพิพิธภัณฑ์ แม้อยู่ในช่วงที่ต้องประทับ ณ เกาะปีนัง พระองค์ยังทรงเขียนงานจากความทรงจำ เช่น เรื่องยั้งยี่ใน "นิทานโบราณคดี"

สำหรับใครที่ชื่นชอบเรื่องราวชีวิตของบุคคลในประวัติศาสตร์ และอยากทำความรู้จักแง่มุมเงียบงามของสมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ ในห้วงเวลาที่พระราชอำนาจและโลกคุ้นเคยค่อย ๆ เลือนหาย ฉบับนี้อาจเป็นบทอ่านที่ชวนให้คุณค่อย ๆ เปิด-page ตามไปทีละตอน แล้วลองจินตนาการว่าชีวิตหนึ่งชีวิตจะรู้สึกอย่างไรเมื่อทุกสิ่งรอบตัวไม่เหมือนเดิมอีกต่อไป