หนังสือปกเดียวกันความสุขที่สมบูรณ์

ความสุขที่สมบูรณ์ คือธรรมกถาที่สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ป.อ. ปยุตโต) เมตตาแสดงแก่ญาติมิตรในโอกาสทำบุญวันเกิด เมื่อวันที่ ๒๔ กรกฎาคม ๒๕๓๗ เนื้อหาชวนเรามองชีวิตอย่างตรงไปตรงมาในวันที่เราเกิดมา แล้วถามตัวเองว่าการเกิดที่มีความหมายควรเป็นอย่างไร ท่านชี้ว่าความสุขนั้นเริ่มได้ทันทีในจิตใจ เมื่อเราทำใจให้เกิดเมตตา ศรัทธา ความร่าเริง แจ่มใส และความอิ่มใจ เพราะกุศลธรรมที่เกิดขึ้นนี่เองคือการเกิดที่ดีที่สุด ซึ่งนำความสุขมาให้แก่ตัวเราเอง

หนังสือเล่มนี้ยังพาเราสำรวจวิธีปฏิบัติต่อความสุขและความทุกข์อย่างถูกต้อง โดยประมวลหลักคำสอนของพระพุทธเจ้าไว้เป็นชุดสามข้อที่ขยายความออกเป็นสี่ข้อ ได้แก่ ไม่เอาทุกข์มาทับถมตนที่ยังไม่มีทุกข์ ไม่ละทิ้งสุขที่ชอบธรรม แม้ในสุขที่ชอบธรรมก็ไม่ลุ่มหลงมัวเมา และเพียรปฏิบัติเพื่อเข้าถึงสุขที่ประณีตยิ่งขึ้นไป เราจะได้เห็นว่าสุขที่ชอบธรรมนั้นเราไม่ต้องสละทิ้ง แต่ก็ไม่ควรหยุดอยู่แค่นั้น เพราะถ้าปฏิบัติผิด แม้สุขที่ควรได้ก็อาจกลายเป็นความเสื่อมได้

อีกแง่มุมหนึ่งที่ชวนคิด คือเรื่องของโชคและเคราะห์ เมื่อโชคมาก็ใช้ทำความดี เมื่อเคราะห์มาก็ใช้เป็นเครื่องมือพัฒนาตัวเอง เพราะสิ่งทั้งหลายในโลกดำเนินไปตามธรรมชาติของมัน ปัญหาอยู่ที่เรามองและวางใจต่อสิ่งเหล่านั้นถูกต้องหรือไม่ ถ้าไม่รู้เท่าทันก็ทุกข์ทันที แต่ถ้าเห็นตามกฎธรรมชาติได้ ใจก็เป็นอิสระ แม้สิ่งทั้งหลายจะเปลี่ยนแปลงไปตามเรื่องของมัน

และความสุขแบบที่แท้ยังเชื่อมโยงกับการอยู่ร่วมกันด้วย เมื่อเราแย่งความสุขก็ทุกข์ด้วยกัน แต่เมื่อแบ่งความสุขก็สุขทั่วกัน การขยายความรักความเมตตาออกไปทำให้เรามีความสุขเพิ่มขึ้นโดยที่คนอื่นก็สุขไปด้วย ความสุขเช่นนี้จึงประสานกับผู้อื่นได้ ไม่ใช่สุขที่ต้องเบียดใคร หนังสือยังเตือนว่าถึงจะมีความสุข แต่ถ้ายังไม่อิสระก็ยังไม่ใช่ความสุขที่สมบูรณ์ ความสุขที่แท้จึงมาพร้อมใจที่เป็นอิสระด้วยปัญญา

สำหรับใครที่อยากทบทวนว่าวันเกิดหรือทุกวันของเราควรมีความหมายอย่างไร และอยากลองทำความเข้าใจความสุขที่เริ่มได้จากใจตัวเอง เล่มนี้อาจเป็นเพื่อนร่วมทางที่ชวนให้เราค่อยๆ มองชีวิตอย่างใจเย็นและอบอุ่นขึ้นอีกสักหน่อย