100 การละเล่นของเด็กไทย

"100 การละเล่นของเด็กไทย" เรียบเรียงโดย รศ.วิเชียร เกษประทุม เป็นหนังสือที่พาเราย้อนกลับไปรู้จักโลกของการเล่นแบบไทย ๆ ที่แฝงไว้ด้วยภูมิปัญญาและวัฒนธรรมมาอย่างยาวนาน เนื้อหาภายในเล่มรวบรวมการละเล่นพื้นบ้านของเด็กไทยไว้ถึงหนึ่งร้อยรายการ แต่ละรายการอธิบายอย่างละเอียดครบถ้วน ตั้งแต่ประเภทของการเล่น จำนวนผู้เล่น สถานที่ที่ใช้เล่น อุปกรณ์ที่ต้องเตรียม วิธีเล่นอย่างเป็นขั้นตอน รวมไปถึงบทร้องประกอบการเล่น และประโยชน์ที่เด็ก ๆ จะได้รับจากการเล่นนั้น ๆ อีกทั้งยังมีภาพประกอบขั้นตอนการเล่น ช่วยให้ทั้งผู้ใหญ่และเด็กเข้าใจและนำไปเล่นตามได้อย่างสะดวก

โครงสร้างของเล่มเริ่มจากการปูพื้นฐานด้วยบทนำเรื่องการละเล่นของเด็กไทย และหัวข้อประเภทของการละเล่นของเด็กไทย ก่อนจะไล่เรียงรายการละเล่นต่าง ๆ อาทิ กระโดดเชือก กระต่ายกระแด กระต่ายขาเดียว กระรอกหาโพรง กาฟิกไข่ ก้าทาย ข้าวหลามตัด ขี่ม้าส่งเมือง งูกินหาง โยกเยก จ้ำจี้ จี่เจี๊ยบ จูงนางเข้าห้อง ชนไก่ ช่วงชัย ชักเย่อ ดวงดาว ตบแผละ และต่อไก่ เรียงต่อกันไปตลอดเล่ม

จุดที่น่าสนใจคือการจัดหมวดหมู่การละเล่นออกเป็นหลากหลายประเภท เช่น การเล่นแบบเล่นทาย กระโดดเชือก ซ่อนหา การปรับ ไล่จับ คัดออก กระโดดข้าม กระดาษดินสอ แม่นยำ ไม้ สำหรับเด็กเล็ก ลูกบอล และตลก โดยแต่ละประเภทสะท้อนลักษณะของกิจกรรมและปฏิสัมพันธ์ระหว่างผู้เล่นที่แตกต่างกันออกไป ในบางการละเล่นยังระบุรายละเอียดยิบย่อยอย่างจำนวนผู้เล่นขั้นต่ำ สถานที่ที่เหมาะสม อุปกรณ์ที่ใช้ และข้อควรระวังในการเล่น เช่น กระโดดเชือกคู่ที่ต้องใช้ผู้เล่นตั้งแต่สี่คนขึ้นไปบนลานกว้าง หรือลิงชิงหลักที่ต้องใช้ผ้าประกอบการเล่น

นอกจากนี้ หนังสือยังถ่ายทอดวิธีเล่นของการละเล่นบางรายการอย่างเห็นภาพ เช่น เสือกินวัว ที่ผู้เล่นจะแบ่งบทบาทเป็นเสือและวัว แล้วจับมือล้อมเป็นคอกเพื่อป้องกันไม่ให้เสือเข้าไปกินวัว หรือจระเข้ข้ามฝั่ง ที่มีผู้เล่นสมมติตนเป็นจระเข้คอยรอสัญญาณน้ำท่วมก่อนวิ่งไล่แตะผู้ที่วิ่งข้ามไปอีกฝั่ง

ด้วยเนื้อหาที่ครอบคลุมทั้งวิธีเล่น บทร้อง และประโยชน์ของการเล่น เล่มนี้จึงเหมาะทั้งสำหรับศึกษาการละเล่นพื้นบ้านในฐานะมรดกทางวัฒนธรรม และใช้เป็นคู่มือสอนเด็ก ๆ ให้เล่นได้อย่างสนุกสนานและรวดเร็ว อีกทั้งยังสอดคล้องกับแนวคิดเรื่องการเล่นที่ช่วยส่งเสริมพัฒนาการและการเรียนรู้ของเด็ก ซึ่งมีงาน연구หลายชิ้นนำเนื้อหาไปประยุกต์ใช้ต่อยอด

ใครที่อยากรู้ว่าเมื่อก่อนเด็กไทยเล่นอะไรกันบ้าง และแต่ละเกมมีที่มาและวิธีเล่นอย่างไร การได้ลองเปิดหนังสือเล่มนี้แล้วค่อย ๆ ทำความรู้จักการละเล่นทีละอย่าง น่าจะเป็นช่วงเวลาที่ชวนให้ยิ้มและคิดถึงเสียงหัวเราะของเด็ก ๆ ในลานบ้านได้ไม่น้อยเลยค่ะ