น้ำป่า บันทึกการต่อสู้

น้ำป่า เป็นบันทึกเชิงประวัติศาสตร์ที่ถ่ายทอดประสบการณ์ของนักศึกษาชื่อสมพร จันทรชัย ผู้ตัดสินใจเข้าร่วมการต่อสู้ในเขตป่ากับพรรคคอมมิวนิสต์แห่งประเทศไทยที่จังหวัดสุราษฎร์ธานี เรื่องราวครอบคลุมช่วงหลังเหตุการณ์ 6 ตุลาคม 2519 จนถึงปลายปี 2520 สะท้อนความคิด ชีวิต และอุดมการณ์ของคนหนุ่มสาวที่เชื่อว่าการเปลี่ยนแปลงสังคมเป็นหนทางที่ต้องเดิน สุธาชัย ยิ้มประเสริฐ เขียนจากฐานะคนที่เคยเข้าไปอยู่ในขบวนการจริง โดยใช้ชื่อจัดตั้งว่าสหายสมพรในเขตสุราษฎร์ธานี ก่อนที่บันทึกนี้จะกลายเป็นงานที่บันทึกมุมมองของคนรุ่นหนึ่งต่อการเมืองไทยในยุคสงครามเย็น

แก่นของหนังสืออยู่ที่ความขัดแย้งที่ค่อย ๆ คลี่ออก เริ่มจากความขัดแย้งระหว่างนักศึกษากับชาวนาในท้องที่ แล้วขยายสู่ความขัดแย้งระหว่างสหายนักศึกษากับฝ่ายนำของขบวนการ ภาพของยุคที่พรรคคอมมิวนิสต์แห่งประเทศไทยยังมีบทบาทและถูกมองว่าเป็นความหวังของการปฏิวัติไทยจึงปรากฏผ่านชีวิตประจำวัน การตัดสินใจ และความสัมพันธ์ของผู้คนในเขตป่า เขตเทือกเขาบรรทัด มากกว่าผ่านคำประกาศทางการเมือง หนังสือยังเล่าถึงเรื่องราวของผู้คนตัวเล็กที่ต่อต้านอำนาจรัฐ และตั้งคำถามกับสิ่งที่บันทึกประวัติศาสตร์การเมืองไทยมักมองข้าม

ตัวบันทึกแบ่งเป็นภาคต่าง ๆ ไล่เรียงประสบการณ์ตั้งแต่การจากเจ้าพระยาสู่ตาปี เข้าสู่ร่มเงากองทัพประชาชน ขบวนรถไฟปฏิวัติ การลาไปเป็นทหารปลดแอก ช่วงเวลาที่ศัตรูล้อมปราบ การเดินทัพทางไกล ไปจนถึงเหตุการณ์ในครัว ปลาเค็มของจัดตั้ง สัมภาระความรัก ค่ายน้ำตา การสารภาพบาป ปัญญาชนขี้แย และนกน้อยสีซีด แต่ละภาคเปิดให้เห็นทั้งความเชื่อมั่น ความสับสน และราคาที่ต้องจ่ายของคนที่เลือกยืนอยู่อีกฝั่งหนึ่ง

ประวัติการเขียนของหนังสือเล่มนี้เองก็สะท้อนความยาวนานของความทรงจำ ผู้เขียนเริ่มต้นเขียนในปี 2524 แต่ค้างไว้เพียงครึ่งเรื่อง ค่อย ๆ ทำบันทึกย่อและกลับมาเขียนจนเสร็จราวปี 2539 ระหว่างพำนักอยู่ที่โปรตุเกส แต่เก็บต้นฉบับไว้ไม่ตีพิมพ์ จนกระทั่งหลังการจากไปของเพื่อนชื่อคุณภูมิในปี 2554 จึงนำต้นฉบับไปให้สำนักพิมพ์อ่านพิจารณาและจัดพิมพ์ เนื้อหาจึงเป็นทั้งบันทึกส่วนตัวและบันทึกของยุคสมัยที่ผ่านการกลั่นกรองจากระยะเวลายาวนาน

ถ้าคุณสนใจว่าคนหนุ่มสาวในยุคหนึ่งตัดสินใจอย่างไรเมื่ออุดมการณ์กับชีวิตจริงปะทะกัน หรืออยากติดตามว่าความขัดแย้งภายในขบวนการจะคลี่คลายลงในแบบใด ลองเปิดน้ำป่า แล้วเดินไปกับสมพร จันทรชัย ในเส้นทางที่ทั้งเจ็บปวดและมีความหมายของประวัติศาสตร์การเมืองไทยดูสักครั้ง