สาส์นสมเด็จ เล่ม 5 พ.ศ.2477 (เม.ย.-ก.ย.)

สาส์นสมเด็จ เล่ม 5 พ.ศ.2477 (เมษายน–กันยายน) ชวนเราย้อนไปฟังบทสนทนาทางลายพระหัตถ์ระหว่างสมเด็จฯ เจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์ กับสมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ สองพระองค์ที่ได้รับการยกย่องว่าเป็นยอดปราชญ์แห่งกรุงสยาม การแลกเปลี่ยนความรู้ครั้งนี้ไม่ได้จำกัดอยู่แค่เรื่องใดเรื่องหนึ่ง แต่ครอบคลุมทั้งตำนาน ประวัติศาสตร์ โบราณคดี อักษรศาสตร์ และศิลปศาสตร์ อย่างกว้างขวาง จึงเป็นเสมือนบันทึกทางปัญญาที่สะท้อนทั้งความรอบรู้และสายสัมพันธ์ของสองพระองค์ไปพร้อมกัน

ในเล่มนี้เรายังได้เห็นข้อคิดเห็นต่อโบราณวัตถุและโบราณสถานที่ทรงพบจากการเสด็จประพาส ทั้งการวิเคราะห์ศัพท์ภาษาไทย คำแนะนำและปรึกษากันเรื่องการตีพิมพ์หนังสืองานศพ ตลอดจนเรื่องราวชีวิตประจำวันและเรื่องของพระบรมวงศานุวงศ์ภายหลังการเปลี่ยนแปลงการปกครอง พ.ศ. 2475 ซึ่งเป็นช่วงเวลาที่บ้านเมืองกำลังเปลี่ยนผ่าน จึงเป็นหลักฐานทางสังคมและวัฒนธรรมที่น่าสนใจไม่น้อย

อีกจุดเด่นคือประเด็นประวัติศาสตร์อยุธยาซึ่งเป็นหัวข้อสำคัญ เช่น พระราชพิธีลบศักราช พระราชพิธีอินทราภิเษกและพระนามสมัยสมเด็จพระเจ้าปราสาททอง พุทธศาสนานิกายสยามวงศ์ในลังกา งานช่างกรมมุกสมัยสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ ระบำโยเดีย รวมถึงเทวรูปสำริดสมัยอยุธยาในพม่า และยังมีการกล่าวถึงเหตุการณ์ผู้ร้ายลักลอบขุดกรุวัดพระศรีสรรเพชญ์เมื่อ พ.ศ. 2476 พร้อมจารึกลานทองแม่นางมงคลเทวี ซึ่งช่วยเชื่อมเรื่องราวของเล่มนี้เข้ากับช่วงเวลาที่เกิดขึ้นจริง

หากคุณสนใจงานพระราชนิพนธ์และพระราชดำริ หรืออยากค่อย ๆ ติดตามความคิดเห็นและความรู้ของสองสมเด็จในแต่ละช่วงเวลา เล่มนี้เป็นบันทึกที่น่าลองเปิดอ่านแล้วค่อย ๆ ไตร่ตรองไปทีละหน้า เราชวนคุณมาลองสัมผัสบทสนทนาทางลายพระหัตถ์นี้ดู แล้วคุณอาจพบมุมมองต่อประวัติศาสตร์และศิลปะที่ชวนคิดต่อได้อีกมาก