วิกฤตการณ์ของมนุษยศาสตร์

"วิกฤตการณ์ของมนุษยศาสตร์" เป็นงานเขียนของ ศ.เกียรติคุณ ดร.เจตนา นาควัชระ นักวิชาการด้านภาษาและวรรณคดีเยอรมัน วรรณคดีเปรียบเทียบ และการวิจารณ์ศิลปะ ซึ่งชวนผู้อ่านมาทบทวนสถานะและทิศทางของมนุษยศาสตร์ในสังคมไทย หนังสือเล่มนี้จัดพิมพ์โดยสำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.) เมื่อปี พ.ศ. 2538 และมีชื่อภาษาอังกฤษกำกับไว้ว่า Humanities in Crisis: A Thai Case Study สะท้อนให้เห็นว่าผู้เขียนมองปัญหาของมนุษยศาสตร์ในบริบทเฉพาะของบ้านเราอย่างจริงจัง ไม่ได้พูดถึงวิกฤตแบบลอย ๆ แต่หยิบกรณีของไทยขึ้นมาพิจารณาเป็นกรณีศึกษา

ในสายตาของนักวิชาการด้านมนุษยศาสตร์ แก่นของการศึกษาควรมุ่งไปที่ความสำนึกในคุณค่าความเป็นมนุษย์ ขณะที่อุดมศึกษาไทยยังอยู่ในช่วงแสวงหาอัตลักษณ์ของตนเอง และรากฐานของการศึกษาไทยตั้งอยู่บนแนวคิดเรื่องวิทยาทานกับสัมพันธภาพแนวนอนในชุมชน ประเด็นเหล่านี้ทำให้หนังสือเล่มนี้ไม่ได้เป็นแค่ตำราวิชาการ แต่เป็นข้อชวนคิดว่ามนุษยศาสตร์จะอยู่รอดและมีความหมายต่อสังคมได้อย่างไรในยามที่คุณค่าบางอย่างกำลังสั่นคลอน

หนังสือเล่มนี้ยังเป็นส่วนหนึ่งของชุดงานเขียนด้านมนุษยศาสตร์ของผู้เขียน โดยมี "ความอยู่รอดของมนุษยศาสตร์ไทย" เป็นเล่มแรก ตามด้วย "วิกฤตการณ์ของมนุษยศาสตร์" ในปี พ.ศ. 2538 และ "จุดยืนของมนุษยศาสตร์" ในปี พ.ศ. 2558 หัวข้อสำคัญที่ปรากฏในรายการบรรณานุกรมคือมนุษยศาสตร์และมนุษยนิยม ซึ่งเป็นแกนความคิดที่ผูกเรื่องทั้งเล่มไว้ด้วยกัน ผู้อ่านที่สนใจแนวคิดเรื่องมนุษยนิยม การศึกษา และบทบาทของมนุษยศาสตร์ในสังคมไทยจึงน่าจะได้พบมุมมองที่น่าขบคิดจากหน้ากระดาษของหนังสือเล่มนี้

ถ้าคุณเป็นคนหนึ่งที่สงสัยว่ามนุษยศาสตร์ยังสำคัญกับชีวิตคนไทยในวันนี้แค่ไหน หรืออยากลองติดตามว่าผู้เขียนมองทางออกของวิกฤตนี้ไว้อย่างไร การได้ลองเปิดอ่าน "วิกฤตการณ์ของมนุษยศาสตร์" สักครั้งอาจทำให้คุณได้คำถามใหม่ ๆ กลับไปคิดต่อ และอาจมองเห็นคุณค่าความเป็นมนุษย์ในมุมที่ต่างออกไปจากเดิม