พระพุทธสิหิงค์ จริงทุกองค์ ไม่มีปลอม แต่ไม่ได้มาจากลังกา

หนังสือเล่มนี้พาเราย้อนไปทำความรู้จักพระพุทธสิหิงค์ในฐานะทั้งตำนานและองค์พระพุทธรูปที่มีความหมายเปลี่ยนไปตามการรับรู้ของผู้คนในแต่ละยุคสมัย ผู้เขียนเล่าถึงที่มาของตำนานซึ่งพระโพธิรังสีเรียบเรียงขึ้นเพื่อแสดงถึงการเข้ามาของพุทธศาสนาสายลังกา และอธิบายว่าตำนานนี้ถูกนำมาสวมเข้ากับพระพุทธรูปแบบสิงห์ที่สืบกันมาแต่สมัยหริภุญไชย คือพระสฮิง-สเฮย ซึ่งหมายถึงพระพุทธรูปที่มองแล้วเกิดความภิรมย์ยินดีราวกับได้เห็นพระสัมมาสัมพุทธเจ้าองค์จริง

น่าสนใจที่ชื่อเรียกค่อย ๆ กร่อนเสียงจากพระสฮิง-สเฮย มาเป็นพระสฮิง พระสหิง และกลายเป็นพระพุทธสิหิงค์ในที่สุด ขณะเดียวกันก็มีความเชื่อเชื่อมโยงรูปแบบพระพุทธรูปนี้เข้ากับสายพุทธศาสนาที่สืบจากศรีลังกาและสำนักวัดป่าแดง ซึ่งได้รับอุปถัมภ์จากพระเจ้าติโลกราชแห่งเชียงใหม่อย่างมาก จนรูปแบบพระพุทธสิหิงค์หรือพระสิงห์แพร่กระจายกว้างขวางออกไป ทั้งที่พระพุทธรูปลังกาทำนั่งขัดสมาธิราบ แต่พระพุทธสิหิงค์เป็นพระพุทธรูปนั่งขัดสมาธิเพชร จึงเกิดคำถามว่าองค์ไหนคือของจริงกันแน่

หนังสือยังเล่าถึงพระพุทธสิหิงค์ที่ปรากฏในท้องถิ่นต่าง ๆ เช่น ที่เมืองนครศรีธรรมราช เมืองตรัง และองค์ที่พระญาณโชดสร้างเมื่อ พ.ศ. 2232 ณ วัดโคกขาม สมุทรสาคร รวมถึงตำนานนอกเรื่องเล่าที่ผูกพระพุทธสิหิงค์เข้ากับอำนาจทางการเมืองของรัฐผู้ครอบครอง เช่น กรณีหลวงพระบางได้จากเชียงใหม่ หรือกรุงศรีอยุธยาในสมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราช เรื่องนี้สะท้อนให้เห็นว่าความหมายของพระพุทธสิหิงค์ไม่ได้หยุดอยู่ที่ศิลปะเพียงอย่างเดียว แต่พันเกี่ยวกับความเชื่อและอำนาจมาโดยตลอด

ในสมัยสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ ยังเคยมีข้อสงสัยกันว่าพระพุทธสิหิงค์ของกรุงศรีอยุธยาไม่ใช่องค์จริง เพราะคณะทูตจากศรีลังกาได้เห็นและรู้ว่าไม่ได้สร้างขึ้นที่ลังกา ขณะที่สมเด็จกรมพระราชวังบวรมหาสุรสิงหนาททรงนำพระพุทธสิหิงค์จากเชียงใหม่มาสู่กรุงเทพฯ ซึ่งมีรูปแบบต่างจากองค์อื่นอย่างชัดเจน หากคุณสนใจประวัติศาสตร์พระพุทธรูป ตำนาน และการเมืองเบื้องหลังความศักดิ์สิทธิ์ เล่มนี้น่าจะชวนให้ค่อย ๆ ติดตามว่าความจริงและความเชื่อเกี่ยวพันกันอย่างไร