ภาษาใหม่

ภาษาใหม่ เล่มนี้เป็นงานรวมบทความทางภาษาของ ภาษิต จิตรภาษา ที่ชวนเรามองคำและความหมายในภาษาไทยอย่างไม่ผิวเผิน เพราะเนื้อหาเดิมเคยตีพิมพ์ในนิตยสารศิลปวัฒนธรรมมาก่อน จึงอ่านได้เพลินแบบบทความสั้นที่หยิบประเด็นมาคุยทีละเรื่อง

แกนหลักของเล่มอยู่ที่ความเป็นมาของคำและความหมายในบริบทวัฒนธรรมไทยร่วมสมัย ผู้อ่านจะได้ทำความรู้จักภาษาไทยในหลายมิติ ทั้งด้านนิรุกติศาสตร์ คำศัพท์ การใช้ภาษา และความสัมพันธ์ระหว่างภาษากับวัฒนธรรม ตลอดจนวิถีความเป็นอยู่และประเพณีของไทยที่แฝงอยู่ในถ้อยคำ

เมื่อไล่ดูหัวข้อในเล่ม จะเห็นว่าผู้เขียนพาเราย้อนไปไกลกว่าตัวอักษร มีทั้งภาษากับประวัติศาสตร์ สิบสองภาษา โคลงกวีโบราณ จุลศักราชและสงกรานต์ รวมถึงเรื่องศิลปะการแสดงอย่างลิเกลูกบท ลิเกแม่บท โขนแห้ง และหนังสด พร้อมแง่คิดว่าสิ่งบันเทิงบางอย่างทำหน้าที่จรรโลงศิลปะและวัฒนธรรมได้อย่างไร

อีกด้านที่เล่มนี้ให้พื้นที่มากคือเรื่องจีนในไทย ทั้งของจีนในวรรณคดีไทย รามายณะของไทยที่ทำไมมีสี ศรีสำเพ็ง ซำปอกง ปุนเท่ากง พุทธก๋ง เจ้าแม่กวนอิม พระเจ้าตากเป็นจีนอะไร สำเพ็งที่ไม่ได้มีแต่เจ๊ก ไปจนถึงสารทคุกง้วง ขนมจ้าง และเทศกาลแข่งเรือมังกร ถือเป็นมุมที่เชื่อมคำและความเชื่อเข้าหากันอย่างน่าสนใจ

นอกจากนี้ยังมีกลุ่มถิ่นและวัฒนธรรมอย่างอีสานสามแยก ศาลากลางบ้าน ยี่เป็งเชียงใหม่ และมะไฟเดือนห้าที่เล่าประวัติสามแยกท่าพระ ปิดท้ายด้วยเรื่องเบ็ดเตล็ดหลากรส ทั้งนกกระจอกกินน้ำที่เป็นภูมิปัญญาไทยที่หายไป หัวล้าน 7 ชนิด สนทนากับเทวดา มิคสัญญี ธรณีสาร เดรฉานวิชา สนิมในวรรณคดี และวิชาดูขาอ่อน

ถ้าคุณชอบอ่านภาษาแบบที่พาไปรู้จักผู้คน ประเพณี และความเชื่อเบื้องหลังคำแต่ละคำ ลองเปิด ภาษาใหม่ เล่มนี้ดูสิ แล้วค่อย ๆ ไล่ตามว่าคำที่เราใช้ทุกวันนี้เคยผ่านอะไรมาแค่ไหน