พระราชพิธีสิบสองเดือน

พระราชพิธีสิบสองเดือน พระราชนิพนธ์ในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ว่าด้วยพระราชพิธีที่กระทำเป็นประจำในแต่ละเดือนตลอดรอบปี เนื้อหาทรงเริ่มจากการชี้แจงตำราเดิมของพระราชพิธีแต่ละอย่างก่อน แล้วจึงอธิบายเหตุการณ์ที่ทำให้พิธีนั้นได้รับการแก้ไขเปลี่ยนแปลงสืบเนื่องกันมาเป็นลำดับ จนถึงขั้นที่ได้เลิกไปหรือยังคงปฏิบัติสืบต่อ เล่าให้เห็นที่มาและพัฒนาการของพิธีกรรมในบริบทของสังคมไทยอย่างเป็นขั้นเป็นตอน

พระราชนิพนธ์เรื่องนี้เดิมจัดทำขึ้นเพื่อพิมพ์แจกสมาชิกหนังสือวชิรญาณของหอพระสมุดวชิรญาณ เมื่อ พ.ศ. 2431 โดยทรงค้นคว้าและเรียบเรียงทีละเรื่อง จนได้พระราชพิธีครบ 11 เดือน ขาดเพียงเดือน 11 เพราะติดพระราชธุระจึงไม่ได้ทรงแต่งต่อจนสิ้นรัชสมัย นับเป็นวรรณคดีชิ้นเอกเล่มหนึ่งของไทย และเป็นภาพสะท้อนความหลากหลายและการผสมผสานทางวัฒนธรรมและศาสนา รวมถึงระเบียบแบบแผนทางสังคมที่ปรากฏในพิธีกรรม ตลอดจนสะท้อนประสบการณ์ทางประวัติศาสตร์ของสังคมไทยในยุคนั้น

สำหรับผู้อ่านที่อยากรู้ว่าพระราชพิธีซึ่งเราคุ้นเคยกันดีเกิดขึ้นและคลี่คลายมาอย่างไร การได้ค่อยๆ ติดตามคำอธิบายที่ละพิธีจากเล่มนี้อาจทำให้มองประเพณีไทยในมุมที่ลึกขึ้นและชวนคิดต่อได้ไม่น้อยเลย ลองเปิดอ่านแล้วปล่อยให้ความอยากรู้เรื่องราวเบื้องหลังวัฒนธรรมไทยพาไปทีละบทดูนะ