หนังสือปกเดียวกันจารึกอโศก (ธรรมจักรบนเศียรสี่สิงห์) รัฐศาสตร์แห่งธรรมาธิปไตย

จารึกอโศก (ธรรมจักรบนเศียรสี่สิงห์) รัฐศาสตร์แห่งธรรมาธิปไตย ชวนเราย้อนไปมองภาพของพระเจ้าอโศกมหาราช ผู้ปกครองที่เคยยิ่งใหญ่ด้วยแสนยานุภาพ แต่กลับเลือกเดินอีกเส้นทางหนึ่ง นั่นคือการนำทรัพย์และอำนาจมาเป็นเครื่องมือรับใช้ธรรม หนังสือเล่มนี้หยิบจารึกอโศกขึ้นมาอ่านเทียบเคียงกับคัมภีร์ทางพุทธศาสนา เพื่อทำความเข้าใจว่าความยิ่งใหญ่ที่แท้จริงของผู้ครองแผ่นดินควรวัดกันที่ตรงไหน

เนื้อหาพาเราไล่เรียงตั้งแต่ภูมิหลังของชมพูทวีปและแคว้นใหญ่ ๆ สมัยพุทธกาล การก่อตัวของความยิ่งใหญ่หนึ่งเดียวในแคว้นมคธ ราชวงศ์ที่ผันผ่าน ไปจนถึงเส้นทางชีวิตของอโศกมหาราชที่นำไปสู่การเลิกบูชายัญและหันมาแบ่งปันแทน จากจุดนั้นจึงค่อย ๆ คลี่แนวคิดเรื่องธรรมราชาและธรรมวิชัยออกมาให้เห็นอย่างเป็นรูปธรรม ทั้งการที่ราชาสอนทิฏฐธรรมและพระสอนล้ำเลยต่อไป การที่พระพัฒนาคนและรัฐพัฒนาพลเมือง ไปจนถึงการแปลงหลักธรรมให้กลายเป็นนโยบายที่ใช้ปกครองได้จริง

สิ่งที่น่าสนใจคือหนังสือไม่ได้มองทรัพย์และอำนาจในแง่ลบเสียทั้งหมด หากแต่มองตามคติชาวพุทธว่าเป็นของนอกกาย ไม่เที่ยงแท้ และไม่ควรยึดถือเป็นจุดหมายสุดท้ายของชีวิต แต่ในขณะเดียวกันก็ไม่ปล่อยให้มันร้างไปเฉย ๆ ผู้ปกครองต้องรู้จักใช้มันเป็นเครื่องมือสร้างสรรค์สิ่งดีงามและประโยชน์สุข ไม่ใช่เพื่อความเห็นแก่ตัวหรือตกเป็นทาสของมันเอง หนังสือยังชวนสำรวจทิฏฐธัมมิกัตถะในฐานะมาตรวัดนักปกครอง และพูดถึงเสรีภาพในความหมายของการเข้าถึงโอกาสแห่งธรรมบริการ รวมถึงแง่คิดเรื่องความอ่อนแอของคนที่ทำให้รักษาสันติได้ยาก

สำหรับใครที่สนใจว่าศาสนากับการเมืองจะเดินไปด้วยกันได้อย่างไร หรืออยากเห็นว่าหลักธรรมในจารึกโบราณยังพูดกับเรื่องการใช้อำนาจในปัจจุบันได้แค่ไหน ลองเปิดเล่มนี้แล้วค่อย ๆ ติดตามว่าแนวคิดเรื่องธรรมาธิปไตยถูกถักทอจากหลักฐานทางประวัติศาสตร์ขึ้นมาเป็นข้อคิดสำหรับบ้านเมืองได้อย่างไร