หนังสือปกเดียวกันสิ่งที่ข้าพเจ้าพบเห็น

สิ่งที่ข้าพเจ้าพบเห็น คือบันทึกความทรงจำของหม่อมเจ้าหญิงพูนพิศมัย ดิศกุล พระธิดาในสมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ ที่ถ่ายทอดเหตุการณ์ช่วงการเปลี่ยนแปลงการปกครอง พ.ศ. 2475 ผ่านสายตาของเจ้านายพระองค์หนึ่งซึ่งอยู่ในเหตุการณ์ทั้งก่อนและหลังการเปลี่ยนแปลงครั้งสำคัญของประเทศ

เนื้อเรื่องเริ่มจากเหตุการณ์ระหว่างวันที่ 24–29 มิถุนายน 2475 ตั้งแต่การก่อการและคุมตัวพระบรมวงศานุวงศ์ชั้นสูง การปล่อยตัว จนถึงการอัญเชิญพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ 7 เสด็จจากหัวหินกลับสู่พระนคร รวมทั้งเหตุผลที่สมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ ต้องออกจากกรุงเทพฯ ไปประทับที่หัวหิน ผู้เขียนเป็นทั้งผู้เล่าเรื่องและผู้ใกล้ชิดที่สุดคนหนึ่งของเหตุการณ์ จึงพาผู้อ่านเข้าไปเห็นความรู้สึกนึกคิดของฝ่ายเจ้านายว่าเผชิญกับอะไรบ้าง และเห็นรอยร้าวของความไม่ไว้วางใจกันระหว่างคณะราษฎรกับกลุ่มเจ้า

นอกเหนือจากเหตุการณ์การเมือง หนังสือยังร้อยเรียงชีวิตของสมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ ไว้กับหลักธรรมเรื่องชีวิตอันเป็นอนิจจัง ซึ่งมีทั้งสุขและทุกข์ ตั้งแต่ตอนที่ต้องถูกควบคุมตัวอย่างที่ผู้เขียนเปรียบว่า "ราวกับเป็นนักโทษ" ทั้งที่ตลอดชีวิตทรงทำแต่ความดีให้บ้านเมือง ไปจนถึงช่วงที่ต้องออกจากกรุงเทพฯ ซึ่งเผยให้เห็นวิถีชีวิตทางวัฒนธรรมแบบราชสำนัก ทั้งการรับรองแขกชั้นสูงและพระบรมวงศานุวงศ์จากประเทศตะวันตก และการแสดงศิลปวัฒนธรรมชั้นสูง

ผู้เขียนยังหยิบหลักธรรมเรื่อง "ทำดีได้ดี ทำชั่วได้ชั่ว" มาใช้เล่าเรื่อง เพื่อตอบโต้งานเขียนที่ทรงเห็นว่าไม่เป็นจริงและไม่ยุติธรรมต่อฝ่ายพระเจ้าแผ่นดิน โดยตั้งใจเล่าประสบการณ์ของพระบิดาไว้เป็นเยี่ยงอย่างแก่ผู้ที่ต้องประสบความทุกข์บ้าง มิได้เขียนขึ้นด้วยความเจ็บใจหรือคุมแค้นใด ๆ

หนังสือเล่มนี้จึงเหมาะกับผู้อ่านที่สนใจประวัติศาสตร์การเมืองไทยช่วงเปลี่ยนผ่าน และอยากลองมองเหตุการณ์สำคัญผ่านความรู้สึกของคนที่อยู่ตรงนั้นจริง ๆ ค่ะ ลองเปิดอ่านแล้วค่อย ๆ ทำความรู้จักตัวตนและความคิดของคนในยุคนั้นไปพร้อมกัน