ลิ้มรสสิ่งที่อยู่ในใจ

หนังสือเล่มนี้เป็นงานสนทนาธรรมของท่านอาจารย์ปสนโน ภิกขุ เจ้าอาวาสร่วมวัดป่าอภัยคีรี เมืองซานฟรานซิสโก รัฐแคลิฟอร์เนีย สหรัฐอเมริกา โดยเนื้อหาถอดความและเรียบเรียงจากบทสัมภาษณ์ที่แคธรีน กูตา และเดนนิส ครีน สัมภาษณ์ท่านอาจารย์เมื่อเดือนพฤษภาคม พ.ศ. 2542 ประกอบกับการบรรยายธรรมหัวข้อ "เล่าเรื่องเจ" ณ วัดป่านานาชาติ เมื่อวันที่ 15 ธันวาคม พ.ศ. 2542

แกนของเรื่องคือชีวิตของจาตุรันต์ (เจ) ศิริพงษ์ ชายไทยที่ถูกตัดสินประหารชีวิตในเรือนจำซาน เควนติน สหรัฐอเมริกา เขาถูกจับเมื่อ พ.ศ. 2526 ในข้อหาปล้นร้านการ์เด็น โกรฟ มาร์เก็ต และฆ่าเจ้าของร้านกับผู้ช่วย เจรับสารภาพว่าร่วมปล้นจริงแต่ไม่ได้ฆ่า เมื่อไม่ยอมซัดทอดผู้อื่น ศาลจึงพิพากษาให้ประหารชีวิต เขาใช้เวลา 16 ปีสุดท้ายในเรือนจำ ก่อนถูกประหารด้วยการฉีดยาพิษเมื่อวันที่ 9 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2542

ท่านอาจารย์ปสนโนเข้าเยี่ยมและอบรมกรรมฐานแก่เจในเรือนจำซาน เควนติน ราวสามวันก่อนการประหาร หลังจากทนายความเคนดัล โก๊ะ ติดต่อขอความอนุเคราะห์ไปยังวัดป่าอภัยคีรี หัวใจของหนังสือจึงอยู่ที่การ "ตายก่อนตาย" การเตรียมจิตใจให้เผชิญความตายอย่างสงบ เจเคยบวชเรียนตามประเพณีไทยและฝึกสมาธิภาวนามาก่อน เมื่อถูกคุมขังจึงได้รื้อฟื้นประสบการณ์นั้นกลับมาปฏิบัติอย่างสม่ำเสมอ จนหลายคนรอบข้างสังเกตเห็นการเปลี่ยนแปลงที่ชัดเจน

ตลอดหลายปีในเรือนจำ เจพัฒนาจิตใจของตนอย่างต่อเนื่อง เขาศึกษาหนังสือพุทธศาสนาทั้งภาษาไทยและภาษาอังกฤษ ฝึกภาษาอังกฤษจนสามารถเขียนอธิบายปรัชญาพุทธศาสนาได้อย่างละเอียด ฝึกวาดรูปจนมีความสามารถทางศิลปะ และตั้งใจนำสันติสุขเข้ามาในสถานที่ซึ่งเต็มไปด้วยผู้คนและเจ้าหน้าที่ที่ใช้ชีวิตอย่างยากลำบาก

เนื้อหาของหนังสือยังสะท้อนหลักธรรมในพุทธศาสนา อย่างการเข้าถึงธรรมะที่เปรียบเทียบกับบัวสี่เหล่า และความหมายของ "ไตรสรณาคมน์" ซึ่งหมายถึงการถือเอาพระพุทธ พระธรรม และพระสงฆ์เป็นที่พึ่ง เจเองก็เชื่อเรื่องการเวียนว่ายตายเกิด เคยพูดว่าอยากให้เอาอังคารไปโปรยในทะเลให้ปลากิน เพื่อจะได้กลับมาเกิดในภูมิมนุษย์และปฏิบัติธรรมต่อไป เขาตระหนักว่ามนุษย์เท่านั้นที่สามารถเรียนรู้และพัฒนาตนเองได้โดยไม่มีขีดจำกัด

ถ้าคุณสนใจเรื่องราวของคนที่ค่อย ๆ เรียนรู้ที่จะตั้งมั่นและสงบใจในสถานที่ที่ยากที่สุด บทสนทนาในเล่มนี้เปิดพื้นที่ให้ค่อย ๆ ลองทำความเข้าใจและใคร่ครวญไปพร้อมกันได้ไม่เร่งรีบ