หนังสือปกเดียวกันวาสนาสร้างเองได้

หนังสือเล่มนี้ชวนเรามาทบทวนความหมายของคำว่า "วาสนา" ในแบบที่ต่างจากที่เราเคยได้ยินกันมา โดยอธิบายว่าวาสนาที่แท้จริงนั้นก็คือความเคยชิน ทั้งความเคยชินของจิตใจและการแสดงออกที่สั่งสมจนกลายเป็นลักษณะประจำตัวของแต่ละคน ใครมีความเคยชินอย่างไรก็เป็นวาสนาของคนนั้นอย่างนั้น และความเคยชินนี้เองที่คอยพาให้เราคิด พูด และทำสิ่งต่างๆ ไปในทางที่เราคุ้นเคย โดยที่เรามักไม่ทันรู้ตัว

เนื้อหาทั้งหมดรวบรวมจากการบรรยายธรรมที่ให้ข้อคิดเรื่องการสร้างวาสนาขึ้นมาใหม่ แม้คนไทยจำนวนมากจะเคยชินกับคำพูดที่ว่าวาสนาแข่งกันไม่ได้ แต่หนังสือเล่มนี้เสนอว่าวาสนานั้นแก้ไขและปรับปรุงได้ เพราะมันอยู่ที่ตัวเราเป็นผู้สร้างขึ้นมา แม้ความเคยชินจะเป็นสิ่งที่แก้ได้ยาก แต่ก็ไม่ใช่เรื่องที่เป็นไปไม่ได้เลย และหากเราลงมือทำจริงก็ย่อมส่งผลดีต่อชีวิตได้มากทีเดียว พร้อมทั้งฝากคติประจำใจไว้ว่า "วาสนามีไว้แก้ไข ไม่ใช่มีไว้แข่งขัน"

นอกจากเรื่องความเคยชินแล้ว หนังสือยังหยิบยกแง่มุมของวันเกิดมาเชื่อมโยงกับความคิดเรื่องการสร้างวาสนา โดยมองว่าวันเกิดเป็นวันที่เตือนใจให้เราเลือก "เกิด" ในทางที่ดี คือให้ใจเกิดกุศล ความสุข ความเบิกบาน เมตตา และศรัทธา มากกว่าปล่อยให้ใจจมอยู่กับความขุ่นมัวเศร้าหมอง เพราะการเกิดในแต่ละวันนั้นเป็นจุดเริ่มต้นที่เรากำกับทิศทางได้ และการเกิดยังเป็นจุดเชื่อมต่อที่สำคัญ ทั้งการเชื่อมเรากับพ่อแม่ผู้ให้กำเนิดที่ได้กลายเป็นพ่อแม่ในวันที่เราลืมตาขึ้นมา เชื่อมเรากับรากฐานทางวัฒนธรรมที่หล่อหลอมชีวิต และเชื่อมความเป็นบุคคลในสังคมกลับไปสู่ความเป็นชีวิตที่อยู่ท่ามกลางธรรมชาติ

หนังสือยังพูดถึงเรื่องการเกิดมาอย่างยากจนหรือมั่งมี ว่าฐานะภายนอกไม่ใช่เครื่องชี้ขาดว่าใครได้เปรียบหรือเสียเปรียบ เพราะคนจนที่คิดถูกทางก็อาจมองความลำบากเป็นแบบฝึกหัดที่ทำให้ได้ฝึกฝนทักษะ ความอดทน และปัญญา ในขณะที่คนรวยที่หลงเพลิดเพลินอาจกลายเป็นคนอ่อนแอได้เช่นกัน และยังชี้ให้เห็นคุณสมบัติห้าประการของจิตใจที่ดี ได้แก่ ความร่าเริงเบิกบานใจ ความอิ่มใจ ความสงบเย็นผ่อนคลาย ความคล่องใจ และความมีใจแน่วแน่มั่นคง ซึ่งเป็นสภาวะที่บ่งบอกว่าการปฏิบัติธรรมกำลังก้าวหน้า

ใครที่กำลังมองหาหนังสือธรรมะที่ชวนกลับมาดูความเคยชินและวิธีคิดของตัวเองในชีวิตประจำวัน เล่มนี้อาจเป็นเพื่อนร่วมทางที่ชวนให้ค่อยๆ ปรับปรุงสิ่งเล็กๆ ที่เราสร้างขึ้นได้ทุกวัน