หนังสือปกเดียวกันฐานันดรที่สี่ จากระบบโลกถึงรัฐไทย

หนังสือเล่มนี้พาคุณสำรวจแนวคิด "ฐานันดรที่สี่" หรือสื่อมวลชน ในฐานะพลังที่ไม่ได้เป็นส่วนหนึ่งของระบบการเมืองอย่างเป็นทางการ แต่กลับมีอิทธิพลทางสังคมโดยอ้อมอย่างสำคัญ ผ่านการทำหน้าที่แก้ต่างและวางกรอบประเด็นทางการเมืองให้กับสาธารณะ ผู้เขียนอย่าง บุญรักษ์ บุญญะเขตมาลา ได้รวบรวมบทความวิจัย บทความเชิงวารสารศาสตร์ และบทสัมภาษณ์ที่เขียนขึ้นในช่วง พ.ศ. 2529–2536 ซึ่งเป็นช่วงเวลาที่ประเทศไทยอยู่ภายใต้รัฐบาลหลายชุด ตั้งแต่พลเอกเปรม ติณสูลานนท์ พลเอกชาติชาย ชุณหะวัณ คุณอานันท์ ปันยารชุน พลเอกสุจินดา คราประยูร จนถึงคุณชวน หลีกภัย ขณะที่ในระดับโลกเป็นยุคหลังสงครามเย็นอย่างเต็มรูป หลังสิ้นสุดสงครามเวียดนามในทศวรรษ 1970 ที่จีน สหภาพโซเวียต และยุโรปตะวันออกได้กลายเป็นส่วนหนึ่งของระบบโลก และรัฐไทยก็ประสบกับความเปลี่ยนแปลงบางชนิดไปพร้อมกัน

เนื้อหาว่าด้วยการปรับตัวของรัฐไทยเมื่อการเมืองก้าวเข้าสู่ระบอบประชาธิปไตยมากขึ้น และเศรษฐกิจเชื่อมโยงกับระบบเศรษฐกิจโลกใกล้ชิดขึ้น โดยมีเหตุการณ์พฤษภาทมิฬเป็นอาการสำคัญของการปรับตัว ซึ่งก่อให้เกิดกระแสทางสังคมชุดหนึ่ง อันนำไปสู่การปฏิรูปทางการเมืองและเศรษฐกิจฟองสบู่ในทศวรรษ 1990 หนังสือจึงเป็นความพยายามตอบโจทย์บางประการในมิติของการสื่อสารมวลชนที่เกิดขึ้นจากบริบททางสังคมเช่นนั้น โดยแบ่งเนื้อหาออกเป็นห้าภาค ตั้งแต่สื่อมวลชนข้ามชาติ การวิจัยและการศึกษาสื่อมวลชน สื่อมวลชนกับระเบียบการเมือง เสรีภาพหนังสือพิมพ์ ไปจนถึงวิทยุและโทรทัศน์ในนโยบายสาธารณะ

สำหรับใครที่สนใจว่าสื่อมีบทบาทอย่างไรต่อการเมืองและสังคมไทยในห้วงเวลาสำคัญของการเปลี่ยนแปลง เล่มนี้น่าจะชวนให้คุณค่อย ๆ ติดตามว่าแนวคิดฐานันดรที่สี่ถูกนำมาใช้ทำความเข้าใจรัฐไทยอย่างไร