หนังสือปกเดียวกันถึงเวลา มารื้อปรับระบบพัฒนาคนกันใหม่

ถึงเวลา มารื้อปรับระบบพัฒนาคนกันใหม่ รวมปาฐกถาธรรมของสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ป. อ. ปยุตฺโต) ที่หยิบประเด็นเรื่องเทคโนโลยีและสภาพแวดล้อมที่สะดวกสบายขึ้นมาทบทวนอย่างตรงไปตรงมา เนื้อหาชี้ให้เห็นว่ามนุษย์ผู้สร้างเทคโนโลยีต้องใช้ความเพียรพยายามและความคิดสร้างสรรค์อย่างมากในการประดิษฐ์สิ่งต่างๆ ขึ้นมา แต่เมื่อเทคโนโลยีกลายเป็นของพร้อมใช้ในชีวิตประจำวัน คนจำนวนไม่น้อยก็เลื่อนสถานะจากผู้สร้างมาเป็นเพียงผู้บริโภคที่พึ่งพาความสะดวกสบาย จนความเพียรและพลังสร้างสรรค์ค่อยๆ อ่อนกำลังลง และเริ่มเฉือยชา เห็นแก่ความสบาย พอใจอยู่กับการได้รับความบำรุงบำเรอ

ข้อสังเกตที่น่าสนใจในเล่มคือการเปรียบเทียบประสบการณ์ของคนสองกลุ่ม เด็กที่เกิดมาท่ามกลางเทคโนโลยีที่อำนวยความสะดวกทุกด้านมักมองความสบายเป็นเรื่องปกติธรรมดา และเมื่อสภาพปกติที่เคยชินขาดหายไปเพียงนิดเดียวก็กลายเป็นความทุกข์ขึ้นมาทันที ตรงกันข้ามกับคนที่เติบโตในสภาพแวดล้อมซึ่งต้องออกแรงใช้กำลังบ้าง เพราะความเหนื่อยยากเป็นเรื่องธรรมดาของเขา เมื่อได้สิ่งอำนวยความสะดวกเพิ่มขึ้นเพียงเล็กน้อยก็เกิดความสุขได้ง่าย และเมื่อต้องทำงานหนักก็ไม่ถึงกับเป็นทุกข์มากนัก

ประเด็นสำคัญจึงอยู่ที่การเรียนรู้และฝึกฝนพัฒนาตนเอง ผู้ที่ขาดการฝึกฝนและขาดจิตสำนึกในการศึกษาอาจได้สิ่งต่างๆ จากภายนอกเพิ่มขึ้น แต่ภายในกลับลดถอยลงจนไม่เกิดความก้าวหน้า ในขณะที่ผู้ที่หมั่นเรียนรู้และพัฒนาตัวเองจะได้ประโยชน์ทั้งสองด้าน คือยังรักษาความสามารถในการมีความสุขจากสภาพแวดล้อม การเผชิญสถานการณ์ การทำงาน และการต่อสู้กับปัญหาไว้ได้เต็มที่ ขณะเดียวกันก็ได้รับความสุขจากเทคโนโลยีเป็นส่วนเสริมอีกทางหนึ่ง คนแบบหลังนี้จึงใช้ผลงานสร้างสรรค์ของอารยธรรมได้อย่างคุ้มค่าและสมบูรณ์

หนังสือเล่มนี้จึงเป็นข้อชวนคิดเรื่องการพัฒนาคนให้ทันกับความเปลี่ยนแปลงของโลก และการไม่ปล่อยให้ความสะดวกสบายกลายเป็นโทษแทนที่จะเป็นประโยชน์ หากคุณสนใจการทบทวนระบบการศึกษากับการพัฒนาคนในมุมของพุทธธรรม ลองเปิดเล่มนี้แล้วค่อยๆ คิดตามไปทีละประเด็นดูนะคะ