หนังสือปกเดียวกันพุทธศาสนวงศ์

ศาสนวงศ์ หรือ พุทธศาสนวงศ์ เป็นคัมภีร์ทางพระพุทธศาสนาที่พระปัญญาสามี พระภิกษุชาวพม่าและอาจารย์ของพระเจ้ามินดง เรียบเรียงขึ้นเป็นภาษามคธเมื่อราว พ.ศ. 2404 โดยสอบทานกับคัมภีร์ที่ปราชญ์โบราณรุ่นก่อนแต่งไว้เป็นภาษาพม่า เนื้อหาของคัมภีร์เริ่มต้นจากพุทธประวัติตั้งแต่ตอนประสูติ แล้วขยายไปสู่การเผยแผ่พระพุทธศาสนาออกไปยังดินแดนต่าง ๆ ทั้งเกาะสีหฬหรือลังกา แคว้นสุวรรณภูมิ แคว้นโยนก แคว้นวนวาสี แคว้นอปรันตะ แคว้นกัสมีรคันธาระ แคว้นมหิงสกะ แคว้นมหารัฐ และแคว้นจีน ก่อนจะลงรายละเอียดเรื่องราวของพระพุทธศาสนาในพม่าตั้งแต่ครั้งแรกจนถึงสมัยของผู้ประพันธ์ ถือเป็นงานที่เชื่อมเรื่องเล่าทางศาสนาเข้ากับประวัติศาสตร์ของผู้คนและบ้านเมืองในหลายภูมิภาคเข้าด้วยกัน

ตัวบทภาษามคธนี้ต่อมา ดร. เมเบิล โบด ได้ถอดความออกเป็นอักษรโรมัน โดยสอบทานกับฉบับจารใบลานอักษรสิงหลที่เก็บรักษาไว้ในหอสมุดบริติชมิวเซียมสองฉบับ และฉบับที่ได้รับเพิ่มเติมจากศาสตราจารย์เสิร์ช โดเดนเบิร์ก จากนั้นนายแสง มนวิทูร ได้แปลถอดความจากอักษรโรมันเป็นภาษาไทย พร้อมทั้งเติมเชิงอรรถอธิบายข้อความหลายจุดที่ผู้อ่านควรรู้เพิ่มเติม เพื่อให้ผู้อ่านไทยเข้าถึงเนื้อหาได้ง่ายขึ้น เนื้อหาจึงพาผู้อ่านไล่เรียงตั้งแต่จุดเริ่มต้นของพระศาสนาจนถึงการเดินทางข้ามพรมแดนของผู้คนและคำสอน

สำหรับผู้อ่านที่สนใจประวัติศาสตร์พระพุทธศาสนาในภาพกว้าง หรืออยากเห็นว่าศาสนาเดียวกันนี้เดินทางผ่านลังกา ดินแดนสุวรรณภูมิ และพม่ามาอย่างไร คัมภีร์เล่มนี้ชวนค่อย ๆ ติดตามเรื่องราวเหล่านั้นไปทีละบท ผ่านมุมมองของภิกษุผู้เรียบเรียงที่ทั้งเล่าและบันทึกสิ่งที่เห็นในยุคของท่านเอง