หนังสือปกเดียวกันหยุดใจให้ไร้อยาก

หนังสือเล่มนี้รวบรวมธรรมบรรยายของพระครูเกษมธรรมทัต (สุรศักดิ์ เขมรังสี) แห่งวัดมเหยงคณ์ จังหวัดพระนครศรีอยุธยา ซึ่งเนื้อหาหลักว่าด้วยหัวใจของการปฏิบัติธรรม นั่นคือการทำความเข้าใจเรื่องความอยากหรือตัณหาที่แฝงอยู่ในใจของผู้ปฏิบัติ

หลายคนเริ่มนั่งสมาธิด้วยความหวังว่าจะได้พบความสงบ แต่เมื่อจิตไม่สงบอย่างที่ใจต้องการ กลับยิ่งเกิดความฟุ้งซ่าน ความคับข้องใจ และความท้อถอย จนบางครั้งอาจเลิกปฏิบัติไปเลย หนังสือเล่มนี้ชี้ให้เห็นว่าต้นเหตุของปัญหานั้นอยู่ที่ความอยากให้จิตสงบ ซึ่งแม้จะเป็นความอยากในทางธรรม ก็ยังนับเป็นกิเลสที่ขวางกั้นความดีและทำให้ใจยิ่งวุ่นวาย

เนื้อหาอธิบายตัณหาสามประเภท ได้แก่ กามตัณหาคือความติดใจในรสสัมผัสของอารมณ์ ภวตัณหาคือความอยากมีอยากเป็น และวิภวตัณหาคือความอยากให้สิ่งที่ไม่ชอบใจหมดไป พร้อมทั้งแสดงแนวทางแก้ที่เหตุแห่งทุกข์ คือการรู้ทันลักษณะของความอยากที่เกิดขึ้น แล้วค่อย ๆ วางลง ฝึกเป็นเพียงผู้ดู ผู้รู้ โดยไม่เข้าไปปรุงแต่งหรือบังคับให้อารมณ์เป็นอย่างนั้นอย่างนี้

นอกจากนี้ยังเปรียบเทียบให้เห็นธรรมชาติของจิตที่โดยเนื้อแท้นั้นผ่องใส แต่ถูกความอยากเคลือบไว้ไม่ต่างจากน้ำที่ปนเปื้อนสิ่งสกปรก อีกทั้งอธิบายความต่างระหว่างสมถะซึ่งเป็นการเพ่งจ้องอารมณ์เดียว กับวิปัสสนาที่ระลึกรู้รูปนามโดยไม่เลือก ไม่อยาก และไม่ปฏิเสธ ตลอดจนเชื่อมโยงการเจริญอานาปานสติ สติปัฏฐานสี่ โพชฌงค์เจ็ด และความหลุดพ้นไว้ด้วยกันอย่างเป็นลำดับ

ถ้าคุณเคยสงสัยว่าทำไมยิ่งพยายามสงบใจกลับยิ่งวุ่นวาย หรืออยากทำความเข้าใจธรรมชาติของจิตและการฝึกสติให้ลึกขึ้น หนังสือเล่มนี้อาจเป็นเพื่อนร่วมทางที่ชวนให้ค่อย ๆ ทบทวนใจของตัวเองไปพร้อมกัน