มองอเมริกามาแก้ปัญหาไทย

หนังสือ "มองอเมริกามาแก้ปัญหาไทย" ของพระธรรมปิฎก (ประยุทธ์ ปยุตฺโต) ชวนให้เรามองสังคมอเมริกันเป็นกระจกส่องกลับมาดูสังคมไทย เล่มนี้เริ่มจากการพิจารณาสภาพสังคมทั้งสองฝั่ง ตั้งแต่ความพรั่งพร้อมทางวัตถุและความสะดวกสบายของอเมริกา ไปจนถึงปัญหาที่เกิดขึ้นในสังคมไทย และตั้งคำถามว่าการพัฒนาที่ผ่านมาเป็นการพัฒนาตนเองจริงหรือเป็นเพียงการรับสิ่งต่าง ๆ เข้ามา

ในส่วนของอเมริกา ผู้เขียนพูดถึงภูมิหลังของสังคมที่ผ่านยุคอุตสาหกรรมมาแล้ว และยกตัวอย่างความสนใจในศาสนาตะวันออกและเรื่องทางจิตใจที่เข้าไปในสังคมอเมริกัน เพื่อให้เห็นว่าคนที่มีความเจริญในระดับหนึ่งก็ยังค้นหาบางสิ่งที่ลึกกว่าวัตถุ การสืบดูเบื้องหลังเหล่านี้ทำให้ผู้อ่านได้เห็นบทเรียนที่ไทยอาจนำมาคิดต่อ โดยไม่ต้องลอกเลียนทั้งหมด

เมื่อกลับมาที่สังคมไทย หนังสือวิเคราะห์เบื้องหลังปัญหาและพูดถึงค่านิยมตามฝรั่ง ทั้งลักษณะการตามตะวันตกของคนไทย ค่านิยมที่ลึกซึ้งถูกมองข้ามจนสิ่งที่ตื้นเขินเข้ามาแทนที่ และการตามในทางที่ผิด ผู้เขียนชี้ว่าการตามที่ไม่ไตร่ตรองอาจทำให้ผู้คนหัวเป็นไทยแต่คิดอย่างฝรั่ง หรือกลายเป็นเสียทั้งสองทาง ซึ่งเป็นคำเตือนที่ให้ผู้อ่านทบทวนจุดยืนของตนเอง

อีกส่วนสำคัญคือการนำพุทธธรรมมาใช้แก้ปัญหาของไทย โดยเฉพาะด้านการศึกษา ผู้เขียนเสนอให้มองการพัฒนามนุษย์จากหลายด้านประกอบกัน วิพากษ์การเรียนที่เน้นการท่องจำมากกว่าการฝึกให้คิด และพูดถึงคุณสมบัติของผู้ที่ได้รับการศึกษาแล้วว่าควรเป็นอย่างไร เนื้อหาทั้งหมดนี้โยงมาสู่ประเด็นสุดท้ายที่เน้นเรื่องวัฒนธรรมและภูมิปัญญาที่คนไทยควรภูมิใจได้ ซึ่งเป็นแนวทางที่หนังสือเสนอให้เป็นจุดตั้งต้นของการแก้ปัญหาของประเทศ

หนังสือเล่มนี้มีที่มาจากธรรมเทศนาที่แสดงในวันคล้ายวันสถาปนาคณะครุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เมื่อวันที่ ๑๐ กรกฎาคม ๒๕๒๕ แก่คณบดี คณาจารย์ นิสิต และผู้เข้าร่วม ต่อมาได้มีการปรับปรุงและพิมพ์เป็นเล่มเดี่ยวตั้งแต่ปลายปี ๒๕๒๕ โดยเดิมใช้ชื่อว่าพุทธธรรมกับการแก้ปัญหาการศึกษาของสังคมไทยในอนาคต ก่อนจะมีการพิมพ์ซ้ำและรวมเนื้อหาบางส่วนเข้ากับหนังสือ "ดึงออกจากไทย ส่งไม่ถึงอเมริกา" เพื่อขยายความให้ชัดขึ้น

หากคุณสนใจว่าการรับวัฒนธรรมจากต่างประเทศควรเป็นอย่างไร และพุทธธรรมจะช่วยมองปัญหาของสังคมไทยได้อย่างไร ลองเปิดอ่านดูนะคะ การได้ตามความคิดของผู้เขียนไปทีละประเด็นอาจทำให้คุณมองสังคมรอบตัวในมุมที่ต่างออกไปได้ค่ะ