รายละเอียดหนังสือ
รัตนเทวีปกรณ์ โดย กิตติ วัฒนะมหาตม์ เล่มนี้พาเรามาทำความรู้จัก "สามเทพนารีในศาสนาพุทธ" ซึ่งประกอบด้วยพระสุนทรีวาณี (หรือพระสุนทรวาณี) ผู้รักษากฎสวรรค์ รักษาพระธรรมและพระไตรปิฎก พระศรีวสุนธรา (พระแม่ธรณี) ผู้รักษาแผ่นดินโลก และพระมณีเมขลา ผู้รักษาพระสมุทรและห้วงน้ำ ทั้งสามองค์นี้ไม่ได้เป็นเพียงชื่อที่เราคุ้นเคยในตำนาน หากแต่มีที่มา บทบาท และหน้าที่เฉพาะในฐานะผู้พิทักษ์ระเบียบและความสมดุลของจักรวาลตามคติความเชื่อทางพุทธศาสนา
เนื้อหาภายในเล่มเริ่มตั้งแต่การปูพื้นฐานเทววิทยาทั่วไปโดยสังเขป แล้วจึงพาไปรู้จักเทวีแต่ละองค์อย่างละเอียด ทั้งกำเนิดของแต่ละพระองค์ เทวปกรณ์ที่เกี่ยวข้อง ประวัติและคติการนับถือในเมืองไทย ตลอดจนสาระสำคัญที่แฝงอยู่ในเรื่องราวเหล่านี้ นอกจากมิติทางศาสนาและความเชื่อแล้ว หนังสือยังชวนมองเรื่องศิลปกรรมและประติมากรรมที่เกี่ยวข้อง รูปแบบการสร้างองค์เทพในศิลปะไทย ซึ่งสะท้อนวิธีคิดและความศรัทธาของคนไทยที่มีต่อเทวีทั้งสาม และปิดท้ายด้วยพิธีกรรม การบูชา คาถาบูชาและวันสำคัญที่เชื่อมโยงกับการกราบไหว้เทวีทั้งสามองค์
สิ่งที่ทำให้หนังสือเล่มนี้น่าสนใจคือการประคองเรื่องราวระหว่าง "ความเชื่อ" กับ "ความเข้าใจ" ไว้ด้วยกัน เรื่องเล่าศักดิ์สิทธิ์เหล่านี้ไม่ได้ลอยอยู่แยกจากบริบท หากเชื่อมโยงกับมิติของประวัติศาสตร์ จักรวาลทัศน์ และศิลปวัฒนธรรมไทยพุทธอย่างแนบแน่น ทำให้เรามองเห็นว่าเทวีแต่ละองค์มีความหมายอย่างไรต่อผู้คนที่เคารพศรัทธามาแต่ครั้งอดีต จุดนี้เองที่ชวนให้หนังสือเล่มนี้เป็นมากกว่าการรวบรวมตำนาน แต่เป็นการทำความเข้าใจรากทางความเชื่อที่ฝังลึกอยู่ในสังคมไทย
ผู้เขียน กิตติ วัฒนะมหาตม์ เป็นนักเขียนสารคดีและนักค้นคว้าเกี่ยวกับศาสตร์แห่งเทววิทยา จบการศึกษาสาขาโบราณคดี โทประวัติศาสตร์ศิลปะ จากคณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร จึงถ่ายทอดเนื้อหาด้านเทววิทยาและศาสนาพุทธออกมาในแนววิชาการที่ให้ทั้งข้อมูลและมุมมองที่ชวนคิด เล่มนี้ยังเป็นส่วนหนึ่งของชุดหนังสือเทววิทยาที่ผู้เขียนเขียนไว้ โดยมีเล่มอื่นในชุดอย่างตรีเทวปกรณ์ คเณศปกรณ์ บูรพเทวีปกรณ์ สุริยเทวีปกรณ์ และอติเทวปกรณ์
ถ้าคุณสนใจเรื่องราวของเทวีผู้พิทักษ์ทั้งสาม หรืออยากค่อย ๆ ไล่เรียงความเชื่อทางศาสนาพุทธที่เชื่อมโยงกับตำนาน ประวัติศาสตร์ และศิลปะไทย การได้ลองเปิดหนังสือเล่มนี้แล้วค่อย ๆ ทำความรู้จักบทบาทของแต่ละพระองค์ไปพร้อมกัน ก็น่าจะพาคุณเพลิดเพลินไปกับเรื่องราวที่อยู่เบื้องหลังความศรัทธาเหล่านี้ได้ไม่น้อยเลยครับ
