หนังสือปกเดียวกันถนอมใจวัยชรา ธรรมกถาของสองศรีพระศาสนา

ถนอมใจวัยชรา ธรรมกถาของสองศรีพระศาสนา รวมปาฐกถาธรรมว่าด้วยการดูแลใจเมื่อย่างเข้าสู่วัยชราไว้ด้วยกัน โดยมี พุทธทาสภิกขุ และ ปัญญานันทภิกขุ สองพระนักเทศน์ผู้เป็นที่เคารพนับถือของชาวพุทธไทย ถ่ายทอดธรรมะสำหรับผู้สูงอายุ และธรรมะรักษาวัยชรา ให้ผู้อ่านได้ใคร่ครวญถึงความเปลี่ยนแปลงที่มาพร้อมอายุที่มากขึ้น

เนื้อหาวางอยู่บนความจริงที่ว่า ความชราเป็นธรรมชาติของชีวิตที่ทุกคนต้องเผชิญ และเมื่ออายุยืนยาวขึ้นก็ย่อมพบกับความเปลี่ยนแปลงที่เลี่ยงไม่ได้ ทั้งด้านสุขภาพอนามัยเมื่ออวัยวะเสื่อมสภาพลงและเกิดโรคได้ง่ายกว่าคนทั่วไป ด้านจิตใจเมื่อต้องสูญเสียทั้งเรี่ยวแรง คู่ครอง เพื่อนสนิท และญาติผู้ใกล้ชิด รวมถึงความรู้สึกไม่มั่นคงหลังเกษียณอายุ ด้านสังคมเมื่อพึ่งตนเองได้น้อยลงและอาจถูกทอดทิ้งง่ายขึ้นในครอบครัวที่เล็กลง และด้านเศรษฐกิจเมื่อรายได้ลดลงจนต้องพึ่งพาผู้อื่น

ท่ามกลางความเปลี่ยนแปลงเหล่านี้ หนังสือชวนมองว่าธรรมะเป็นที่พึ่งทางใจที่ช่วยให้ผู้สูงอายุอยู่กับความจริงได้อย่างไม่หวาดหวั่น โดยให้ความหมายของ "ธรรม" ว่าเป็นความถูกและความดี ผู้ใดปฏิบัติตนถูกต้องและดีงามก็ชื่อว่ามีธรรมะอยู่ในตน พร้อมทั้งแยกแยะผู้สูงอายุออกเป็นสามประเภท คือสูงอายุทางร่างกาย สูงอายุทางสมอง และสูงอายุทางคุณธรรม ซึ่งเป็นผู้ดำเนินชีวิตด้วยปัญญาและมีคุณธรรมประจำใจ จัดเป็นผู้มีแก่นสารของชีวิต เป็นร่มโพธิ์ร่มไทรให้ลูกหลานได้พึ่งพิง เพราะคุณค่าของคนไม่ได้วัดกันที่ร่างกายหรือสมอง แต่อยู่ที่คุณธรรมและสาระแห่งชีวิต ยิ่งมีอายุมากก็ยิ่งมีค่ามากขึ้น

อีกด้านหนึ่ง หนังสือชี้ให้เห็นว่าผู้สูงอายุที่ไม่มีธรรมะมักรู้สึกว้าเหว่และสิ้นหวัง เพราะยิ่งอายุมากขึ้นก็ยิ่งพึ่งตนเองได้น้อยลง ขณะที่ผู้สูงอายุซึ่งระลึกถึงความดีที่ได้ทำไว้ให้ลูกหลานย่อมเกิดปีติหล่อเลี้ยงจิตใจ และพบความสุขทางใจได้แม้ในยามที่ร่างกายอ่อนแรงลง

สำหรับใครที่อยากทำความเข้าใจวัยชราอย่างอบอุ่น ทั้งในฐานะผู้ที่กำลังย่างเข้าสู่วัยนี้เอง หรือในฐานะลูกหลานที่อยากดูแลคนที่รัก หนังสือเล่มนี้ชวนให้ค่อย ๆ อ่านและใคร่ครวญไปด้วยกันทีละบท