หนังสือปกเดียวกันจดหมายเหตุการบูรณะปฏิสังขรณ์วัดพระศรีรัตนศาสดารามและพระบรมมหาราชวังในการฉลองพระนคร ครบ 200 ปี พุทธศักราช 2525

จดหมายเหตุการบูรณะปฏิสังขรณ์วัดพระศรีรัตนศาสดารามและพระบรมมหาราชวังในการฉลองพระนคร ครบ 200 ปี พุทธศักราช 2525 ชุดนี้รวบรวมเรื่องราวการบูรณะปฏิสังขรณ์ครั้งสำคัญของสองสถานที่อันเป็นหัวใจของกรุงรัตนโกสินทร์ ในวาระที่กรุงรัตนโกสินทร์ดำรงอยู่ครบ 200 ปี เมื่อพุทธศักราช 2525 โดยเริ่มจากความเป็นมาของพระราชวังหลวงและวัดพระศรีรัตนศาสดารามที่สร้างขึ้นเคียงคู่กันตั้งแต่แรกสถาปนาราชธานี

เนื้อหาเล่าถึงวัดพระศรีรัตนศาสดารามในฐานะพระมหาอารามหลวงที่ประดิษฐานพระพุทธมหามณีรัตนปฏิมากรหรือพระแก้วมรกต ซึ่งเป็นพระพุทธปฏิมาคู่บ้านคู่เมืองที่ชาวไทยเคารพสักการะมาแต่โบราณ ภายในยังมีศาสนสถานและปูชนียวัตถุสำคัญหลายแห่งที่สร้างขึ้นด้วยศิลปะแบบสกุลช่างชั้นสูงของไทย ทั้งพระอุโบสถ พระมหาธาตุเจดีย์ และสิ่งก่อสร้างบริวารรายรอบ

อีกด้านหนึ่งคือพระบรมมหาราชวังที่ใช้เป็นที่ประทับของพระมหากษัตริย์และพระราชวงศ์มาตั้งแต่รัชกาลที่ 1 เรื่องราวการบูรณะปฏิสังขรณ์สะท้อนให้เห็นว่าพระมหากษัตริย์ทุกพระองค์ในพระบรมราชจักรีวงศ์ทรงถือเป็นพระราชธุระที่จะซ่อมแซม เสริมสร้าง และตกแต่งศาสนสถานด้วยงานสถาปัตยกรรม ประติมากรรม จิตรกรรม และประณีตศิลป์ เพื่อธำรงรักษาพระมหาอารามอันเป็นมิ่งขวัญของปวงชนให้คงอยู่สืบไป

การบูรณะครั้งใหญ่ครั้งแรกเกิดขึ้นในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อกรุงรัตนโกสินทร์มีอายุครบ 50 ปี โดยโปรดให้พระเจ้าลูกยาเธอและพระเจ้าน้องยาเธอช่วยกันอำนวยการ เพื่อเฉลิมสมโภชพระนครและถวายเป็นศาสนบูชา การบูรณะครั้งสำคัญอีกครั้งเกิดขึ้นในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว และนำมาสู่การบูรณะครั้งใหญ่เพื่อเตรียมพร้อมงานสมโภชกรุงรัตนโกสินทร์ 200 ปี

จดหมายเหตุชุดนี้จึงบันทึกทั้งภูมิหลังทางประวัติศาสตร์ของสองสถานที่สำคัญ งานช่างและศิลปกรรมที่เกี่ยวข้อง ตลอดจนแนวคิดในการอนุรักษ์มรดกสถาปัตยกรรมให้คนรุ่นหลังได้ศึกษา สำหรับผู้อ่านที่สนใจประวัติศาสตร์กรุงรัตนโกสินทร์ ศิลปะไทย หรือเรื่องราวเบื้องหลังการดูแลวัดและพระราชวังสำคัญ น่าจะเพลิดเพลินกับการค่อย ๆ อ่านและทำความรู้จักสถานที่เหล่านี้ในมุมที่ลึกขึ้นกว่าเดิม