จิตว่าง

หนังสือ "จิตว่าง" ของพุทธทาทสภิกขุเล่มนี้รวบรวมหลักธรรมคำบรรยายของท่านในโอกาสต่างๆ ซึ่งคัดเลือกมาจากหนังสือชุดธรรมโฆษณ์ มาเรียบเรียงเป็นหนทางสู่ความสุขที่อ่านเข้าใจได้ง่าย แก่นของเนื้อหาอยู่ที่ความสุขในการทำงานทุกชนิดด้วย "จิตว่าง"

คำว่า "จิตว่าง" ในที่นี้ไม่ได้หมายถึงจิตที่คิดนึกอะไรไม่ออกเหมือนคนขาดสติ แต่หมายถึงจิตที่ว่างจากโลภะ โทสะ และโมหะ ไม่มีความรู้สึกเห็นแก่ตัว และจดจ่ออยู่กับการทำงาน จิตเช่นนี้ทำให้เราทำงานได้เต็มที่เต็มความสามารถ เพราะการทำงานคือหน้าที่ของมนุษย์ เมื่อจิตว่างจากความยึดติด ก็กลับเต็มเปี่ยมด้วยสติ ปัญญา และเมตตา จึงทำงานได้อย่างถูกต้อง เหนือความทุกข์และความฟุ้งปรุงแต่งทั้งหลาย

อีกประเด็นสำคัญที่หนังสือชวนขบคิดคือเรื่อง "ตัวกู–ของกู" และสุญญตา ท่านชี้ว่าจิตว่างคือที่รวมแห่งธรรมะทั้งปวง ทาน ศีล สมาธิ และปัญญาจะสมบูรณ์ได้ก็เมื่อจิตว่างจากความรู้สึกว่าตัวกูของกู การอยู่อย่างมีจิตว่างหรือสุญญตาวิหารจึงลึกซึ้งกว่าพรหมวิหาร เพราะไร้กรอบของ "เรา" กับ "เขา" และเป็นฐานให้เกิดสมาธิ ปัญญา ตลอดจนมรรคผลนิพพาน โดยมีสติเป็นเครื่องมือคอยกันใจไม่ให้เผลอปรุงรักและชังขึ้นมา

หนังสือยังโยงให้เห็นว่าการฝึกจิตให้ว่างไม่ใช่เรื่องไกลตัวเลย แม้แต่การกินน้ำชา จัดดอกไม้ ยิงธนู หรือฟันดาบในแนวทางของนิกายเซน ก็ล้วนเป็นการฝึกกระทำด้วยจิตว่างทั้งสิ้น สะท้อนว่าจิตว่างคือวัฒนธรรมและศาสนาที่เกี่ยวข้องกับชีวิตประจำวันของเราจริงๆ ก่อนจะสรุปด้วยหลักธรรมที่ว่า "ว่างอย่างยิ่งนั่นแหละคือนิพพาน" คือจิตที่ว่างจากการปรุงแต่งว่าตัวกูหรือของกูโดยสิ้นเชิง

ถ้าใครกำลังมองหาหนังสือที่ชวนทบทวนว่าความสุขในการทำงานและในชีวิตอยู่ตรงไหน การได้ลองค่อยๆ อ่านและทำความเข้าใจความหมายของจิตว่างไปทีละบท อาจเปิดมุมมองใหม่ๆ ให้กับชีวิตประจำวันของเราได้ไม่น้อยเลย